براى عموم افراد است ، و اين دو براى عموم طبقات متمكّنه . از آنجا كه بناى دين مقدس اسلام بر عسر و حرج نيست كه فرموده : « ما جعل اللّه عليكم فى الدّين من حرج » « 1 » و فرمود : « يريد اللّه بكم اليسر و لا يريد بكم العسر » . « 2 » در مقام ايجاب و فرض اقتصار فرموده بر چندى از اعمال و عبادات ، همان اندازه كه هيچ‌كس از فيوضات رحيميّه اوّليّه محروم نباشد ، هرچند از ساير چيزها سرپيچى كند يا تنبلى بورزد و اگر از اين مقدار كم كه سهل و آسان است و درخور امكان است سر به‌پيچد ؛ خود در حق خود ستم كرده و موجب محروميّت فراهم آورده و مستحق راندن و عقوبت باشد و آنچه زائد بر اين مقدار است از موجبات درك كمالات و فضائل و نيل به مقامات و درجات وضع آن نيز فرموده و به محبوبيّت و مطلوبيّت و جهات حسن آن تصريح نموده ، و در رحمت از اين رو بر همه گشوده واجب كرده ، ولى نه به آن اهتمام و يا مستحب فرموده و امر را به اختيار خواستار گذارده تا هركس زياده خواهد راه بدان باشد : « من شاء استقلّ و من

--> ( 1 ) - سوره حج ، آيه 78 . ( 2 ) - سوره بقره ، آيه 185 .