الشيخ محمد جواد الخراساني
81
مهدى منتظر (عج) (فارسى)
است چنانكه بيايد و همينجا نيز در جواب اشكال آخر اشاره مىشود . پس چه مانعى دارد كه غيبت و طول حياتش نيز بر سبيل اعجاز و خارق عادت باشد ؟ جواب اشكال هشتم گفتيد : هر چيزى را مدتى است . مدت غيبت او چقدر و وقت ظهور او كى خواهد بود ؟ جواب : البته هرچيز را مدتى است ، و غيبت را هم مدتى است ، اما تعيين آن و دانستن آن لازم نيست . اگر معلوم شد كه غيبت او به امر خداست و معلوم شد كه در غيبت حكمت و مصلحتى است ، در مقدار مدت او نيز قطعا حكمت و مصلحت خواهد بود و همچنانكه حكمت و مصلحت اقتضاى اصل غيبت و اختفاى او كرده ، همچنين حكمت و مصلحت ديگر نيز اقتضاى اخفاى مدت او و وقت ظهور او كرده ، چنانكه مدت عمر دنيا و وقت ساعت قيامت معلوم نيست و دانستن آن هم ضرورى نيست و مخفى بودن آن هم بىحكمت نيست . تفصيل سخن در خفاى مدت غيبت و وقت ظهور بعد از جواب اشكالات و بعد از بيان احوال آن حضرت در حال غيبت خواهد آمد . جواب اشكال نهم گفتيد : علاماتى كه مىگفتيد ظاهر مىشود چرا ظاهر نشد ؟ جواب : علاماتى كه گفتهاند هنوز ظاهر نشده ، آنها كه ظاهر شده علامات نيست ، حوادث و وقائعى است كه در طول غيبت حادث و واقع مىشود ، اين اشتباه از آنجا شده كه بعضى بىتحقيق هرچه وقايع و حوادث است همه را به اسم علامت ناميدهاند و كتاب علائم الظهور نوشتهاند ، شرح علائم و وقايع و فرق بين آنها خواهد آمد در آخر اين باب .