« لو لا الحجّة لساخت الأرض بأهلها » « 1 » اگر حجت نباشد زمين اهلش را به خود فرو مىبرد . دوم : اين‌كه امام از نظر شيعه دو جنبه دارد : جنبهء ولايتى و جنبهء امامتى . جنبهء امامتى است كه بستگى به حضور او دارد و اما جنبهء ولايتى كه عبارت است از تصرفات در امور كونيّه و بايد همه مقدرّات تكوينيّه از نظر او بگذرد كه : تَنَزَّلُ الْمَلائِكَةُ وَ الرُّوحُ فِيها بِإِذْنِ رَبِّهِمْ مِنْ كُلِّ أَمْرٍ * سَلامٌ هِيَ حَتَّى مَطْلَعِ الْفَجْرِ « 2 » اشاره به آن دارد ، موقوف به حضور او در ميان مردم نيست ، بلكه هر كجا باشد براى او يكسان است و فايدهء او از اين نظر عائد عموم مىگردد ، مانند رحمانيّت حق كه شامل مؤمن و كافر و دوست و دشمن مىشود و وجهش اين است كه امام ولىّ خداست و شأن ولىّ و معنى او اين است كه خداوند ، هر امرى را كه بخواهد در عالم جارى سازد از خير و شر ، عمومى يا شخصى ، بايد از مجراى ولىّ انجام گيرد و هر فيضى كه به هركس برسد بايد از اين دو باشد زيراكه باب اللّه و وجه اللّه است . « و بكم ينزّل الغيث و بكم يمسك السّماء أن تقع على الأرض الّا باذنه » . « 3 » و اين نحو از بهره و انتفاع همان است كه خود آن حضرت مثل خود را به خورشيد زير ابر زد و در جواب سؤال اسحاق بن يعقوب چنين توقيع فرمود : « و اما وجه انتفاع از من در حال غيبت مانند انتفاع از خورشيد است در زير ابر ، و من امانم براى اهل زمين چنان‌چه ستارگان امانند براى اهل آسمان . . . » . « 4 » و به همين مضمون از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و إله و سلم و حضرت صادق عليه السّلام نيز روايت شده . و اما فوايد خاصه كه اختصاص به شيعيان دارد اما آن قسم نو عيش آن است كه نوع شيعه مورد توجه آن حضرت است و از ايشان

--> ( 1 ) - معجم احاديث الامام المهدى 3 / 342 ح 877 . ( 2 ) - قدر 4 و 5 . ( 3 ) - فرازى از زيارت جمعه . ( 4 ) - معجم احاديث الامام المهدى 4 / 294 ح 1318 .