نفى خواهد كرد . درهرصورت اگر نقض كند يا قبول نكند او را ياغى و خارجى خواهند دانست و پيش از تماميت كار و رسيدن وقت قيام با او محاربه خواهند كرد . و اما اگر غائب باشد معذور است و بيعت از او برداشته است ، پس هروقت قيام كند نه به حسب ظاهر ملزم به مسالمت خواهد بود و نه در نزد مردم مطعون به نقض عهد و بيعت و نه وصلهء خارجى به او خواهند زد . حضرت مجتبى عليه السّلام فرمود : « هيچ‌يك از ما نيست مگر آن‌كه در گردن او بيعتى است براى طاغيهء زمان خود ، مگر آن قائمى كه عيسى بن مريم پشت سر او نماز مىگزارد ، خداوند عز و جل ولادت او را مخفى مىكند و شخص او را غائب مىكند تا براى احدى در گردن او بيعتى نباشد » « 1 » و دراين‌باره از امير المؤمنين عليه السّلام و حضرت باقر عليه السّلام و صادق عليه السّلام و ائمه ديگر رواياتى است و خود آن حضرت نيز در توقيع شريف در جواب سؤالات اسحاق بن يعقوب فرمود : اما علت غيبت اولا خداوند فرمود : يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَسْئَلُوا عَنْ أَشْياءَ إِنْ تُبْدَ لَكُمْ تَسُؤْكُمْ « 2 » اى كسانى كه ايمان آورده‌ايد پرسش نكنيد از چيزهايى كه اگر براى شما ظاهر شود بدحال كند شما را . و ثانيا : هيچ‌يك از پدران من نبودند مگر اين‌كه در گردن او بيعتى افتاد براى طاغيه زمان خود و من هنگامى كه بيرون آيم ، بيرون خواهم آمد درحالىكه براى احدى از طاغيان در گردن من بيعتى نباشد . » « 3 » از اين‌جا وجه ديگر نيز مىتوان استنباط كرد و آن اين است كه چون غائب باشد ، هيچ‌كس بر گردن او حقى ندارد كه به پاس آن حق اخلاقا بايد از او رعايت كند و اگر نكند مورد طعن قرار گيرد . چنان‌كه فرعون بر موسى عليه السّلام منت مىكرد : أَ لَمْ نُرَبِّكَ فِينا وَلِيداً وَ

--> ( 1 ) - معجم احاديث الامام المهدى 3 / 165 ح 691 . ( 2 ) - مائده 101 . ( 3 ) - غيبت طوسى 292 ح 427 ؛ معجم احاديث الامام المهدى 4 / 294 ح 1318 .