اهواء و تشتّت آراء و تعدّد اسباب انحراف ، قرآن كه اساسىترين پايهء اسلام است اساسش منهدم خواهد شد و عامل به او كم خواهد گشت و مسلّم مطابق عقيده و هواها تحريف و تأويل خواهد شد تا به وسيلهء تحريف و تأويل ، عقايد باطله و هواهاى فاسدهء خود را به اسلام و دين بچسبانند و رسما و آشكارا خود را نحرف و خارج از دين معرفى نكنند ، تا بتوانند بدين وسيله تنورهاى خود را داغ نگه دارند و خيل مريدان را از خود پراكنده نسازند ، زيراكه ناچارند از اين‌كه به هر وجهى كه هست اسم اسلام را بر روى خود نگهدارند . عاقل متدبّر با ملاحظه اين همه مذاهب و مسالك و اختلاف هواها بدون احتياج به توضيح خواهد فهميد كه از قرآن چه باقى خواهد ماند ، مسلّم نخواهد ماند به جز رسمى . يعنى : همان خط او و حروف او كه در اوراق مسطور است و لكن حقيقت اوليه‌اش مهجور ، و در عمل منفور است آن‌چه مقصود حقيقى است از تأويلات و تنزيلات اصلى وى در اثر جهالاتشان يا ضلالاتشان متروك و آن‌چه تحريف شدهء دست اهواء و ميول است در بين مردم جارى و معمول . دوم : هركس كاملا با اطلاع باشد از وضع پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم در تبليغ احكام و در كيفيت نزول قرآن و از حال مردم آن عصر در پذيرفتن احكام و استعدادشان در فهم معارف و حقايق و دقايق ، مىداند كه پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم احكام و فرايض خدا را از قبيل نماز و روزه و زكات و حج و جهاد و غيره از جهت صعوبت تحمل آن‌ها به تدريج بر مردم تبليغ مىكرد و هم‌چنين آيات و سورهء قرآن به تدريج نازل مىشد و سنت‌هاى خود را نيز متدرّجا انفاذ مىداشت ، از جهت ارفاق و رعايت حال مردم در ضعف ايمان و ضعف تحمّل و استقامت . و نيز در بيان معارف و حقايق و دقايق معانى قرآن خوددارى مىكرد از جهت ضعف افهام از درك حقايق ، زير كه قريب العهد به جاهليّت بودند و مردمانى بودند كه يك عمر در جهل و جاهليت به سر برده ، فهم آن‌ها قاصر بود از ادراك دقايق و معانى دقيقه و لذا مىفرمود : « نحن معاشر الأنبياء امرنا أن نكلّم النّاس على قدر عقولهم » : ما گروه پيامبران