مدينه ، شام ، بنى اميّه ، بصره ، دميسان ( علامهء مجلسى فرموده : دميسان تصحيف ديسان است ، قريه‌اى است در هرات ) ، اكراد ، اعراب ، طايفهء ضبة ، طايفهء باهلة ، طايفهء ازد و اهل رى » . « 1 » و اما بقيهء مردم و شهرها ظاهر اين است كه بدون جنگ تسليم آن حضرت شوند ، زيراكه آن حضرت چنان‌كه گذشت به رعب نصرت مىشود ، به‌علاوه صيت فتح و پيشروى او با كثرت خيل و جند او همه‌جا را قرع سمع مىكند و اين خود مزيد بر رعب مىشود ، قهرا براى مبارزه و جنگ حاضر نمىشوند . ذكر مصر و بصره و حروراء و طائفه ثقيف چون از اعمال شام فارغ مىشود به مصر رود و بر منبر او خطبه بخواند ، پس زمين از عدل او شاد گردد پس به جانب كوفه برگردد و در برگشتن عزم بصره كند و ممكن است قبل از رفتن به شام به بصره رود ، به‌هرحال از حديث فوق معلوم شد كه اهل بصره با او مىجنگند و امير المؤمنين عليه السّلام فرمود : « پس به سوى بصره حركت كند تا اين‌كه بر درياى او مشرف شود و با او است تابوت و عصاى موسى ( كه آن‌ها را از بحيرهء طبريه بيرون آورده ، پس معلوم مىشود كه بعد از برگشتن از شام است ) پس عزيمتى بر دريا بخواند ، پس آب طغيان كند و به بصره بريزد ، تا اين‌كه بصره مانند دريايى گردد ، نماند در او مگر مسجد او ، مانند كشتى بر روى آب . باز به طرف حروراء حركت كند و او را آتش زند و بسوزاند و از طرف باب بنى اسد برود تا اين‌كه در طايفهء ثقيف كه ايشان زراعت فرعون هستند ( يا اهل فزعند ) شعله‌اى افروزد » . « 2 » تمام مدت جنگ آن حضرت از امير المؤمنين عليه السّلام و حضرت سيد الشهداء عليه السّلام فرمودند : شمشير خود بر دوش مىگذارد هشت ماه ، و از حضرت باقر عليه السّلام نيز در چند حديث فرمود : « هشت ماه شمشير

--> ( 1 ) - همان 52 / 363 ح 136 . ( 2 ) - مختصر بصائر الدرجات 201 .