امير المؤمنين عليه السّلام است كه برگشته است براى هلاكت ظالمين . و در آن‌جا احتمالى داده شد كه اين قضيه دومرتبه در رجب تكرر پيدا كند يكى در رجب اول و ديگر در رجب دوم ، پس اگر صورت و بدن در اين دو حديث همان باشد پس وقت او در رجب است و بر احتمال تعدد در دو رجب است ، و الا پس وقوع اين آيت مناسب است با بعد از ظهور و خروج براى هلاكت سفيانى ، چنان‌كه حديث اول به وى اشارت داشت ، پس مىشود گفت : وقوع اين آيت مصادف باشد با خروج دابّة الارض ، بنابراين بعيد نيست كه در رمضان دوم باشد در وقت نداى « يا اهل الحقّ اجتمعوا » چنان‌كه در نداى ديگر ماه رمضان گذشت . حاصل كلام اين است كه ظاهر شدن صورت و بدن در برابر خورشيد چهار احتمال دارد : يكى اين‌كه در رجب اول مصادف با ابتداى خروج سفيانى باشد . دوم اين‌كه در رجب دوم هنگام عزم حضرت بر قتال سفيانى باشد . سوم اين‌كه در ماه رمضان نزديك زوال دولت منحوس او باشد . چهارم اين‌كه اين آيت در هر سه وقت مكرر شود . مخفى نماند با ركود شمس مىتوان براى حديث طلوع شمس از مغرب كه حضرت باقر عليه السّلام او را در شمار امور حتيمه ، از حتميات شمرده معنى صحيح غير مستبعدى كرد ، اگرچه در آيات خداوند هيچ استبعادى نيست و آن اين است كه چون خورشيد از وقت زوال تا هنگام عصر در وسط آسمان توقف كند ، بعد يك‌مرتبه در طرف مغرب نمايان شود پس طلوع شمس از مغرب شده ، نه اين‌كه خورشيد به جاى مشرق از مغرب طلوع كند . و اللّه العالم . 12 - ديگر از آيات سماويه ظهور كفى در آسمان حضرت صادق عليه السّلام جزء امورى كه از حتميّات است ، فرمود : « و كفّى درآيد از آسمان ، از محتوم است » . « 1 » بيش از اين در توضيح آن از حيث وقت و خصوصيت نرسيده و آن‌چه از حديث

--> ( 1 ) - اثباة الهداة 3 / 736 ح 102 ؛ منتخب الاثر 563 ح 3 .