15 - سه سال خشكى و كمى باران در « الزام الناصب » از « دمعة الساكبة » از اسماء بنت يزيد از پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم نقل كرده كه فرمود : « پيش از دجّال سه سال خواهد بود : سال اول ثلث باران خود را امساك خواهد كرد . سال دوم دو ثلث و سال سوم تمام باران را امساك خواهد كرد . تا اين‌كه هيچ حيوانى از بهائم نماند مگر اين‌كه هلاك شود » . « 1 » اين حديث اگرچه از جهت اصل خشكى و قحطى موافق با تفسير آيهء پيش است ؛ اما از جهت كيفيت و خصوصيت سه سال ، و خشكى تا اين حد ، چون حديث از موثّقات نيست چندان اطمينانى به تحقيق اين خصوصيت نيست ، پس اگر موافق نشد مستند به ضعف راوى است نه كذب خبر ، به‌علاوه اين امور از حتميّات نيست . 16 - اختلاف و خوف و تزلزل و اضطراب مردم در اثر آن پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرمود : « مهدى عليه السّلام خروج خواهد كرد در هنگام اختلاف و تزلزل شديد ايشان » . « 2 » حضرت باقر عليه السّلام فرمود : « قيام نكند مگر بر خوف شديد و زلازل ( زلزله‌ها يا تزلزل و اضطراب ) و فتنه و بلايى كه به مردم برسد و اختلاف شديد در بين مردم و پراكندگى در دينشان و تغيّر احوالشان ، تا اين‌كه آرزوكننده در صبح و شام آرزوى مرگ كند از بزرگى آن‌چه در مردم مشاهده مىكند ، از افتادن به جان يكديگر و خوردن بعضى ، بعضى را » . « 3 » 17 - هرج و مرج پيامبر صلّى اللّه عليه و إله و سلم فرمود : « از علامات مهدى اين است : هرگاه در دنيا هرج و مرج شود و فتنه‌ها پشت سر يكديگر ظاهر شود و راه‌ها قطع گردد و بعضى ، بعضى را غارت كنند ،

--> ( 1 ) - الزام الناصب 2 / 134 . ( 2 ) - غيبت طوسى 178 ح 136 ؛ الزام الناصب 2 / 405 . ( 3 ) - الزام الناصب 2 / 162 ؛ بحار 52 / 231 ح 96 .