« مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » گفت : « در آن روز ، هيچ كس همراه او ، مالك حكمى نيست ؛ آن‌گونه كه در دنيا مالك هستند . » نيز دربارهء « يَوْمِ الدِّينِ » گفت : « روز حساب خلايق كه همان روز قيامت است كه آنان را در برابر اعمالشان ، جزا مىدهد ؛ اگر [ عمل ] نيك باشد ، [ جزاى ] نيك و اگر [ عمل ] بد باشد ، [ جزاى ] بد ؛ مگر كسى كه خدا از او درگذرد . » « 1 » [ 1 / 508 ] هم‌چنين وى از ابن جريج نقل كرده است : « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » يعنى روزى كه مردم با حساب‌رسى ، جزا داده مىشوند . » « 2 » [ 1 / 509 ] بغوى از مجاهد نقل كرده است : « دين : حساب . » « 3 » [ 1 / 510 ] ابن جرير و حاكم - در حالى كه روايت را صحيح دانسته است - از ابن مسعود و برخى از صحابه روايت كرده‌اند كه دربارهء « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » گفته‌اند : « همان روز حساب است . » « 4 » در مجمع نيز اين سخن از ابن عباس نقل شده است . « 5 » [ 1 / 511 ] عبد الرزاق و عبد بن حميد از قتاده نقل كرده‌اند كه دربارهء « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » گفت : « روزى كه خداوند بندگان را در برابر اعمالشان ، جزا مىدهد . » « 6 »

--> ( 1 ) . طبرى ، ج 1 ، ص 98 و 102 ؛ ابن ابى حاتم ، ج 1 ، ص 29 ؛ الدرّ ، ج 1 ، ص 37 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 27 ؛ بغوى ، ج 1 ، ص 74 ، با اين عبارت : « ابن عباس ، مقاتل و سدّى گفته‌اند : « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » ؛ يعنى حكم كنندهء روز حساب . » ( 2 ) . طبرى ، ج 1 ، ص 103 . ( 3 ) . بغوى ، ج 1 ، ص 74 ؛ التبيان ، ج 1 ، ص 36 . ( 4 ) . طبرى ، ج 1 ، ص 102 ؛ حاكم ، ج 2 ، ص 258 ؛ الدرّ ، ج 1 ، ص 37 . ( 5 ) . مجمع البيان ، ج 1 ، ص 60 و ج 8 ، ص 300 . ( 6 ) . عبد الرزاق ، ج 1 ، ص 256 ؛ الدرّ ، ج 1 ، ص 37 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 103 ؛ التبيان ، ج 1 ، ص 36 ، وى اين روايت را از سعيد بن جبير نيز نقل كرده ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 78 ، وى از ضحاك نيز نقل كرده ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 143 ، در اين مصدر چنين آمده : « دين ، جزا بر اعمال و حساب‌رسى در برابر آن است ؛ چنان كه ابن عباس ، ابن مسعود ، ابن جريج ، قتاده و ديگران گفته‌اند و از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم روايت شده است . »