كه اين مطلب ، تفسير آيه است ، « 1 » بلكه چيزى را يادآور شده كه در نگاه شرع ، " ندّ " است كه قرآن از دو جهت بر آن گواهى داده است : نخست : بيننده گاه ، از معناى آيه مفهومى را از باب اعتبار [ و فرض ] برمىگيرد و آن را بر چيزى تطبيق مىدهد كه آيه دربارهء آن نازل نشده است ؛ چرا كه هم‌هدفِ آيه يا نزديك به هدف آن مىباشد . [ در نمونهء ياد شده ] حقيقت " ندّ " ، همان ضدى است كه در خلاف جهت آن باشد . نفس امّاره نيز چنين مىباشد ؛ چرا كه به صاحب خود فرمان مىدهد كه به تمايلات او توجه كرده ، نسبت به رعايت حقوق آفريدگار خود ، غافل يا مانع [ از آن ] باشد . اين ، همان مفهومى است كه در " ندّ " وجود دارد ؛ زيرا مشركان بُت‌ها را براى همين منظور نصب كرده بودند . گواهِ صحت مطلب ياد شده ، اين آيه است : « اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ » « 2 » ( اينان دانشمندان و راهبان خود را به جاى خدا ، به الوهيت گرفتند . ) آنان احبار و راهبان خود را در برابر خدا نمىپرستيدند ، بلكه فرمان‌پذيرِ دستورهاى آنان بودند و از آن‌چه آنان نهىشان مىكردند ، بى هيچ قيد و شرط ، دست برمىداشتند ؛ آن‌چه را آنان تحريم مىكردند ، حرام شمرده ، آن‌چه را جايز مىدانستند ، حلال مىشمردند . بدين جهت خداى تعالى فرمود : « اتَّخَذُوا أَحْبارَهُمْ وَ رُهْبانَهُمْ أَرْباباً مِنْ دُونِ اللَّهِ » . اين ، حال و اوضاع كسى است كه از هواى نفس خود پيروى مىكند . دوم : آيهء ياد شده هرچند دربارهء بت پرستان نازل شده است ، به مسلمانان نيز نظر دارد . آيا نمىبينى كه عمر بن خطاب به برخى از اهل ايمانِ دنيا طلب گفت : اين آيه شما را كجا مىبرد : « أَذْهَبْتُمْ طَيِّباتِكُمْ فِي حَياتِكُمُ الدُّنْيا » « 3 » ( نعمت‌هاى پاكيزهء خود را در زندگى دنيايتان صَرف كرديد . )

--> ( 1 ) . اين ، وجهى پسنديده است كه در آينده ، بدان خواهيم پرداخت . ( 2 ) . توبه ( 9 ) 31 . ( 3 ) . احقاف ( 46 ) 20 . روايت ياد شده در اين منابع آمده است : الشعب ، ج 5 ، ص 34 ؛ كنز العمّال ، ج 3 ، ص 717 ؛ حاكم ، ج 2 ، ص 455 .