از قبيل تداعى معانى دانسته‌اند كه هنگام يادكرد « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » ، به ذهن خطور مىكند ؛ بى آن كه تفسير يا تأويل يا تحميلى را اراده كنند . امام قُشَيرى گويد : « گروهى هنگام يادكرد اين آيه ، از باء ، برّ او به اوليائش ؛ از سين ، سرّ او با برگزيدگانش ؛ و از ميم ، منّت او بر اهل ولايتش را به ياد مىآورند . آنها بر اين باورند كه با برّ او ، سرّش را شناختند و با منّت او بر خودشان ، امرش را پاس داشتند و با خداى سبحان و متعال ، ارزش او را دريافتند . گروهى نيز هنگام شنيدن « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » ، از باء ، برائت خداى سبحان از هر بدى ؛ از سين ، سلامت خداى سبحان از هر عيب ؛ و از ميم ، مجد او را با وصف عزيزش ، ياد مىآورند . دسته‌اى ديگر از باء ، بهاء او ؛ از سين ، سناى او ؛ و از ميم ، ملك او را به ياد آوردند . » « 1 » اين گونه برداشت ، روشى صحيح و معقول است و هيچ گونه تحميل بر قرآن يا تأويل باطل آيات را در بر ندارد ، بلكه صرفاً ، خطورى ذهنى هنگام يادآورى اين حروف مىباشد كه مناقشه‌اى در آن وجود ندارد . جهرِ « بِسمِ اللَّهِ الرَّحمانِ الرَّحيم » [ 1 / 353 ] بزّار ، دارقطنى و بيهقى در الشعب ، از طريق ابو طفيل روايت كرده‌اند كه وى گفت : « از على بن ابى طالب و عمار شنيدم كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم در نمازهاى واجب ، « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » را در فاتحة الكتاب ، بلند مىخواند . » « 2 » [ 1 / 354 ] دارقطنى از عايشه نقل كرده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » را بلند مىخواند . « 3 »

--> ( 1 ) . لطائف الاشارات ، ج 1 ، ص 56 . ( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 21 و 22 ؛ دارقطنى ، ج 2 ، ص 37 ؛ الشعب ، ج 2 ، ص 436 ؛ كنز العمّال ، ج 8 ، ص 116 . ( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 23 ؛ دارقطنى ، ج 1 ، ص 308 .