اتفاق همه ، پذيرفتنى نيست . با وجود اين دو شرط ، درستىِ مفاهيم باطنىاى كه برخى از پيشينيان مطرح كرده‌اند ، آشكار مىگردد « 1 » ؛ چرا كه اين دو شرط را دارا هستند ؛ بر خلاف تفاسير گروه باطنيه كه نه از علم باطنى است و نه از علم ظاهر . » شاطبى سپس بر شمردن نمونه‌هايى از تأويل باطل را - كه باطنيه آن را بطن پنداشته‌اند - اين گونه آغاز كرده است : « باطنيه دربارهء آيهء « وَ وَرِثَ سُلَيْمانُ داوُدَ » « 2 » ؛ گفته‌اند : او امامى است كه وارث علم پيامبر مىباشد . دربارهء جنابت گفته‌اند : معناى آن ، اقدام مستجيب به افشاى راز به او پيش از رسيدن به مرتبهء استحقاق است . معناى غسل نيز تجديد عهدِ كسى است كه آن را انجام دهد . طهور نيز به معناى بيزارى جستن و پاك شدن از اعتقاد به هر مذهب ، جز پيروى امام است . تيمم : پيمان گرفتن از مأذون تا زمانى كه داعى يا امام را ملاقات كند ؛ روزه : خوددارى از افشاى راز ؛ كعبه : پيامبر ؛ باب : على ؛ صفا : پيامبر ؛ مروه : على ؛ تلبيه : اجابت كردن داعى ؛ طواف هفت گانه : گشتن گِرد محمد با تكميل امامان هفت گانه ؛ نمازهاى پنج گانه : نشانه‌هايى بر اصول چهارگانه و بر امام ؛ آتش ابراهيم : خشم نمرود ، نه آتش واقعى ؛ ذبح اسماعيل « 3 » : پيمان گرفتن از او ؛ عصاى موسى : برهان او كه شبهه‌هاى ساحران را برچيد ؛ شكافتن دريا : شكافته‌شدن دانش موسى عليه السلام در بين آنان ؛ دريا : جهان ؛ سايه كردن ابر : منصوب كردن موسى امام را براى راهنمايى آنان ؛ " منّ " [ شيرهء مخصوص گياهان يا چيزى مثل تخم گشنيز كه براى تغذيهء بنى اسرائيل فرود مىآمد ] : دانشى كه از آسمان فرود آمد ؛ سلوى [ پرندگانى كه براى تغذيهء بنى اسرائيل مهيا مىشد ] : يكى از داعيان ؛ ملخ ، قمّل ( شپش يا آفت گياهى ) و قورباغه‌ها [ كه اين سه ، براى عذاب ، بر فرعونيان مسلط

--> ( 1 ) . نمونه هايى از آن خواهد آمد . ( 2 ) . نمل ( 27 ) 16 : « سليمان از داوود ارث برد . » ( 3 ) . مصنف در اين جا اسحاق را به جاى اسماعيل ذكر كرده كه اين ، ديدگاه اهل كتاب و مسلمانان دنباله‌رو آنان‌است و بدون تحقيق ، آن رامطرح كرده‌اند .