[ 1 / 279 ] شافعى در الامّ ، دارقطنى ، حاكم - در حالى كه روايت را صحيح دانسته است - و بيهقى نقل كرده‌اند كه معاويه وارد مدينه شد و براى آنان نماز گزارد ، اما « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » را نخواند . هم‌چنين هنگام نشستن و برخاستن ، تكبير نگفت . پس از سلام دادن ، مهاجران و انصار بر وى بانگ زدند كه اى معاويه ، آيا از نماز خود دزديدى ؟ « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » كجاست ؟ تكبير كجاست ؟ پس از آن ، هنگامى كه وى نماز گزارد ، « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » را براى سورهء حمد و سورهء پس از آن قرائت كرد و هنگام فرود آمدن براى سجده ، تكبير گفت . « 1 » بسمله ؛ آغازگر هر سوره ، جز سورهء برائت [ 1 / 280 ] واحدى از عبد اللَّه بن عمر روايت كرده است : « « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » در هر سوره نازل شد . » « 2 » [ 1 / 281 ] دارقطنى از عبد اللَّه بن عمر روايت كرده است كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « هنگامى كه جبرئيل وحى را نزد من مىآورد ، نخستين چيزى كه بر من القا مىكرد ، « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » بود . » « 3 » [ 1 / 282 ] بيهقى در الشعب و واحدى از عبد اللَّه بن مسعود روايت كرده‌اند كه وى گفت : « ما مرز بين دو سوره را نمىدانستيم كه تا اين كه « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ » نازل مىگرديد . » « 4 » [ 1 / 283 ] ابو داوود ، بزّاز ، طبرانى ، حاكم - در حالى كه روايت را صحيح دانسته است - و بيهقى در المعرفه ، از ابن عباس چنين نقل كرده‌اند : « پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم مرز

--> ( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 21 ؛ الامّ ، ج 1 ، ص 130 ؛ دارقطنى ، ج 1 ، ص 308 ، وى گويد : تمامى افراد سند ، ثقه‌اند ؛ حاكم ، ج 1 ، ص 233 ؛ بيهقى ، ج 2 ، ص 49 و 50 ، وى به تفصيل ، حديث را به طرقى مختلف گزارش كرده و از شافعى ( الامّ ، ج 1 ، ص 130 ) نقل كرده است : « سند حديث آن سان كه در متن ذكر شده ، استوارتر است » ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 48 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 17 . ( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 20 و اسباب النزول ، ص 10 و 11 . ( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 20 ؛ دارقطنى ، ج 1 ، ص 304 . ( 4 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 20 ؛ الشعب ، ج 2 ، ص 439 ؛ اسباب النزول ، ص 10 ؛ بغوى ، ج 1 ، ص 73 ، به نقل از ابن عباس .