كه خداوند بر آنان خشم گرفته است و جمع مقصّرى كه راه را گم كرده‌اند ، فاصله گيرد . اين مراحل سه گانه به گونه‌اى طبيعى ، مرتب شده‌اند ؛ آن سان كه هر مرحله ، مقدمهء ورود به مرحلهء ديگر است . اين گونه ستايش فراگير ، آن انقطاع كامل را تداعى مىكند كه اين انقطاع به نوبهء خود ، مستلزم عرض حاجت با نهايت خشوع ، نزد خداى تعالى است . [ 1 / 132 ] امام صادق عليه السلام فرمود : « سوره‌اى كه آغازش ستايش ، ميانه‌اش اخلاص و پايانش دعاست ، سورهء حمد است . » « 1 » آن گاه كه بنده با حمد و ستايش خداى تعالى آغاز كند و اخلاص خود را نزد او ابراز كند ، شايسته است كه خداوند دعايش را مستجاب سازد و اميدش را نوميد نكند . [ 1 / 133 ] ابو عبيد از مكحول روايت كرده : « امّ القرآن ، قرائت و درخواست و دعاست . » « 2 » از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم نقل شده كه سورهء حمد به دو بخش تقسيم شده است : بخش نخست آن ، [ حمد و اخلاص ] براى خدا و بخش ديگرش ، [ عرض حاجت ] براى بنده است . خداوند مىفرمايد : « اين براى بندهء من است و بنده‌ام مىتواند هرگونه درخواست كند ؛ كه بنده‌ام را اجابت كردم و آن‌چه را اميد داشت ، عطا كردم و از آن‌چه مىترسيد ، ايمنىاش بخشيدم . » [ 1 / 134 ] حديث ياد شده را امام ابو محمد عسكرى از پدرانش از امام اميرمؤمنان عليهم السلام روايت‌كرده است . اميرمؤمنان عليه السلام مىفرمايد : « خداوند فاتحةالكتاب را به محمد صلى الله عليه و آله و سلم و امتش عطا كرد . آن را با حمد خدا و ستايش او آغاز كرد ، سپس با دعا ، خداى را ستود . من از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم شنيدم كه خداى - عزوجل - فرمود : " حمد را بين خود و بنده‌ام تقسيم كردم . نيمى از آن براى من و نيمى براى بنده‌ام

--> ( 1 ) . عياشى ، ج 1 ، ص 33 . ( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 17 ؛ فضائل القرآن ، ص 118 .