الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)
399
التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)
روايت كردهاند . ابو محمد مكى مىگويد : « قرائت " مالك " از نظر روايت ، حسن و قوى است » ؛ در حالى كه خود ، قرائت بدون الف را برگزيده و به دلايل و تعليلهايى استناد كرده ، ليك آن را به روايتى از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم يا اصحاب مستند نساخته است . « 1 » گزيدهء سخن آن كه كارشناسان اين رشته و اهل دقت در علم قراءات ، قرائت با الف را به روايت از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و بزرگان سلف استناد دادهاند . افزون بر آن كه قرائت ياد شده ، قرائت عموم مسلمانان مىباشد . در مقابل ، قرائت بدون الف به روايت معتبرى مستند نيست ؛ جز تعليلها و استدلالهايى كه بين متأخران مطرح شده و رواج يافته است . همچنين اشاره خواهد شد كه روايت صحيح از امام جعفر بن محمد صادق عليه السلام قرائت « مالك » با الف مىباشد . « 2 » روايت ديگر « 3 » نيز بر امالهء در قرائت حمل مىشود و راوى پنداشته كه الف به طور كلى افتاده است . بنابراين قرائت صحيح و ثابت ، « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » مىباشد . قرائت « مَلِكِ يَومِ الدّين » [ 1 / 104 ] ابن ابى داوود سجستانى با سند خود به هشام بن يونس از حفص بن غياث از ابن جريج از ابن ابى مليكه از امّ سلمه - رضى اللَّه عنها - روايت كرده است : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم اين گونه قرائت مىكرد : « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ . الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ . مَلِك يوم الدّين » و قرائت خود را قطع مىكرد . » هشام گويد : « از حفص پرسيدم : " مَلِك يوم الدّين " قرائت كرد ؟ گفت : " ابن جريج چنين گفت . " »
--> ( 1 ) . بنگريد به : الكشف عن وجوه القراءات ، ج 1 ، ص 29 و 30 ؛ المحرّر الوجيز ، ج 1 ، ص 68 . ( 2 ) . در حديث 1 / 114 خواهد آمد . ( 3 ) . [ روايت امام صادق عليه السلام مبنى بر قرائت « ملك » . ]