صورت متصل و غير متصل از زُهرى روايت كرده ، قرائت « مالك » را گزارش كرده ، جز يك نفر كه آن را « مَلك » روايت كرده است . « 1 » چنان كه سخن امام احمد بن حنبل ، به نقل از ابو داوود « 2 » نيز گذشت كه اين قرائت ، قرائت پيشينيان بوده است . اين سخنِ مطلق بدين معناست كه قرائت با الف ، قرائت همهء آنان ، پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و اصحاب سرشناس او بوده است . ابن شهاب تصريح كرده است كه نخستين كسى كه قرائت « ملك » را پايه گذاشت ، مروان بن حكم بود . شايد مراد او از اين انتساب ، بى اعتبار ساختن قرائتى شاذ و مخالف قرائت پيشينيان است . « 3 » ابن كثير با تعصب نسبت به مروان مىگويد : « مروان ، دانش قراءات صحيح را دارا بود ، ولى ابن شهاب از آن اطلاعى نداشت . » « 4 » ليك مروان كجا و شناخت اصول قراءات ؟ هم‌چنين قرائت « ملك » به هيچ يك از بزرگان صحابهء معروف پيش از وى نسبت داده نشده است . ابوبكر محمد بن سرى ، معروف به ابن سرّاج گويد : « شايد مقصود گويندهء اين سخن ، آن باشد كه نخستين كسى كه در آن عصر يا در بين افراد هم رديف او ، آن را قرائت كرد » « 5 » ؛ يعنى در آن عصر قرائت ياد شده را بايد تنها از او شنيد و از شخص ديگرى پذيرفته نمىشود ؛ مگر از كسانى كه در مقايسه با پيشينيان بزرگ ، در سطح و

--> ( 1 ) . مصاحف ، ص 92 . ( 2 ) . ابو داوود گويد : « شنيدم احمد مىگفت : " قرائت قديمى « مالِكِ يَوْمِ الدِّينِ » است . " » ( ابو داوود ، ج 2 ، ص 248 ) . ( 3 ) . ابو على فارسى گويد : « مخالفان قرائت " ملك " چنين استدلال مىكنند كه نخستين بار ، مروان آن را قرائت كرد . » ( الحجة فى القراءات ، ج 1 ، ص 7 و 8 ) . ( 4 ) . ابن كثير ، ج 1 ، ص 26 . ( 5 ) . الحجة فى القراءات ، ج 1 ، ص 11 .