از آن گذشته ، عبارت « و نه در فرقان . . . » به چه معناست و مقصود از فرقان چيست ؟ آيا همان قرآن است يا چيزى ديگر ؟ [ 1 / 38 ] احمد در مسند خود ، ابن جرير ، ابن منذر ، ابن ابى حاتم و ابن مردويه در تفاسيرشان از ابو هريره روايت كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم دربارهء امّ القرآن فرمود : « اين سوره اساس قرآن و سبع مثانى و قرآن عظيم است . » « 1 » [ 1 / 39 ] بخارى ، دارمى در مسند خود ، ابو داوود ، ترمذى ، ابن منذر ، ابن ابى حاتم و ابن مردويه در تفاسير خود از ابو هريره نقل كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » امّ القرآن و امّ الكتاب و سبع مثانى است . » « 2 » [ 1 / 40 ] ابن ضريس در فضائل القرآن از ايوب روايت كرده است كه محمد بن سيرين ، خوش نداشت بگويد : امّ القرآن و مىگفت : « خداوند فرموده : امّ الكتاب نزد اوست . « 3 » ليك [ بايد گفته شود : ] فاتحة الكتاب . » « 4 » * * * [ 1 / 41 ] شافعى در « الامّ » ، ابن ابى شيبه در « المصنّف » ، احمد در مسند خود ، بخارى ، مسلم ، ابو داوود ، ترمذى ، نسائى ، ابن ماجه و بيهقى در سنن ، از عبادة بن صامت روايت كرده‌اند كه رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم فرمود : « براى كسى كه فاتحة الكتاب را نخواند ، نمازى نيست . » « 5 »

--> ( 1 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 12 ؛ مسند احمد ، ج 2 ، ص 448 ؛ طبرى ، ج 1 ، ص 73 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 10 . ( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 12 ؛ بخارى ، ج 5 ، ص 222 ؛ دارمى ، ج 2 ، ص 446 ؛ ابو داوود ، ج 1 ، ص 328 ؛ ترمذى ، ج 4 ، ص 360 . ترمذى گويد : « اين حديثى حسن و صحيح است . » ؛ مسند احمد ، ج 2 ، ص 448 ؛ كنز العمّال ، ج 1 ، ص 558 ؛ التبيان ، ج 1 ، ص 22 . ( 3 ) . « وَ عِنْدَهُ أُمُّ الْكِتابِ » ( رعد ( 13 ) 39 ) . ( 4 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 11 . ( 5 ) . همان ، ص 18 ؛ الامّ ، ج 1 ، ص 129 ؛ المصنّف ، ج 1 ، ص 396 ؛ مسند احمد ، ج 5 ، ص 314 ؛ بخارى ، ج 1 ، ص 184 ؛ مسلم ، ج 2 ، ص 8 ؛ ابو داوود ، ج 1 ، ص 189 ؛ ترمذى ، ج 1 ، ص 156 ؛ نسائى ، ج 2 ، ص 137 ؛ ابن ماجه ، ج 1 ، ص 273 ؛ بيهقى ، ج 2 ، ص 38 ؛ كنز العمّال ، ج 7 ، ص 438 ؛ قرطبى ، ج 1 ، ص 119 ؛ ابن كثير ، ج 1 ، ص 13 ؛ ابو الفتوح ، ج 1 ، ص 39 .