كه محمد صلى الله عليه و آله و سلم پس از فاصله‌اى با پيامبران ، مبعوث گشت ؛ و زمانى كه امّ الكتاب نازل شد . » « 1 » [ 1 / 32 ] عياشى با سند خود از عبد الملك بن عمرو از امام صادق عليه السلام روايت كرده است : « همانا ابليس چهار بار ناله زد : روزى كه لعنت شد ؛ هنگامى كه به زمين فرود آمد ؛ هنگامى كه محمد صلى الله عليه و آله و سلم پس از فاصله‌اى با پيامبران ، مبعوث گرديد ؛ و آن گاه كه امّ الكتاب « الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ » نازل شد . نيز شيطان دو بار ، باد در بينى كشيد : هنگامى كه آدم عليه السلام از درخت خورد و زمانى كه آدم به زمين فرود آمد . » آن گاه حضرت فرمود : « به سبب آن كار ، لعن گرديد . » « 2 » [ 1 / 33 ] ابن ابى شيبه در المصنّف ، ابو سعيد بن اعرابى در معجم خود و طبرانى در الاوسط از طريق مجاهد از ابو هريره روايت كرده‌اند : « ابليس هنگام نزول فاتحة الكتاب ، ناله سر داد و نزول آن در مدينه بود . » « 3 » البته اين توهم ابو هريره است كه مجاهد ، بدون اعتقاد بدان ، از وى روايت كرده است كه در جلد اول التمهيد فى علوم القرآن در اين باره سخن گفته‌ايم . [ 1 / 34 ] وكيع و فريابى در تفسيرهايشان ، ابو عبيد در فضائل القرآن ، ابن ابى شيبه در المصنّف ، عبد بن حميد ، ابن منذر در تفسيرش ، ابو بكر ابن انبارى در كتاب مصاحف ، ابو الشيخ در العظمه و ابو نعيم در الحليه از چند طريق ، از مجاهد [ و

--> ( 1 ) . خصال ، ص 263 ، وى افزوده است : « و شيطان دو بار [ از شادى ] ، باد در بينى كشيد : هنگامى كه آدم از درخت خورد و هنگامى كه از بهشت فرود آمد . » ؛ عياشى ، ص 34 . با اين افزوده : « و دو بار ، باد در بينى كشيد : هنگامى كه آدم از درخت خورد و زمانى كه آدم به زمين فرود آمد . » ( 2 ) . عياشى ، ج 1 ، ص 34 . ( 3 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 11 ؛ المصنّف ، ج 7 ، ص 185 ؛ الاوسط ، ج 5 ، ص 100 ؛ مجمع الزوائد ، ج 6 ، ص 311 . هيثمى گويد : « طبرانى آن را در الاوسط ، هم‌چون حديث مرفوع روايت كرده و رجال آن ، رجال حديث صحيح است . »