چهرهء آن زدود . « 1 » پس از آن ، نوبت به صحابه و تابعان و در رأس آنان ، عترت پاك پيامبر مىرسد ؛ آنان كه پس از جدّ خود ، رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم مرجع فهم معانى قرآن بودند . از اين دو بخش ، روايات تفسيرى صحيح و فراوانى در دست است كه سرمايهء اصلى براى استوارسازى دلالت‌هاى درونى قرآن مىباشد . سوم : ارزيابى روايات ياد شده براساس اصول نقد صحيح ؛ با روش عرضهء روايات متشابه بر محكماتِ برگرفته از كتاب و سنت استوار و تأييد آن با برهان‌هاى عقلى ؛ آن سان كه در سخن رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم آمده است : « هرگاه حديثى از من به شما رسيد ، آن را بر كتاب خدا و حجت عقل‌هاى خود عرضه كنيد ، پس اگر موافق آنها بود ، بپذيريد ؛ و گرنه آن را به پهنهء ديوار بزنيد . » « 2 » روش عرضه و جدا سازى سره از ناسره گذشت . با اين سبك منظم ، مىتوان از بين انبوه آثار و روايات ، سخن صحيح را از سقيم جدا ساخت و آن را سندى پذيرفتنى و معتبر ، براى پيروى از آن قرار داد . اين ، همه ، تلاش فراوان ما براى دست‌يابى به روايات تفسيرى يقينى و مورد اطمينان است . اميد آن كه در طول مسير ، توفيق همراه ما و حق ، راهبر ما باشد . واللَّه من وراء القصد و هو المستعان .

--> ( 1 ) . اين مطلب در مبحث تفاسير پيامبر و فراگيرى آن ، در جلد نهم التهميد فى علوم القرآن مطرح شده است . ( 2 ) . ابوالفتوح ، ج 3 ، ص 392 .