هفت نسل پس از او ، وارد بهشت نگردند . » ابن جوزى نخست ، در اين احاديث مناقشهء سندى كرده و از زبان پيشوايان ، وجوهى را براى تضعيف سند اين روايات ياد كرده است . وى در پايان مىگويد : « زنازاده چه گناهى دارد كه از ورود به بهشت منع گردد . احاديث ياد شده مخالف اصول و به ويژه مفاد اين آيه است : « وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزْرَ أُخْرى » « 1 » . » « 2 » استاد علامه طباطبايى دربارهء قصهء هاروت و ماروت و افسانه‌هاى پيرامونى آن مىگويد : « اين ماجرا ، قصه‌اى خرافى است و به فرشتگان ارجمند مطالبى را نسبت مىدهد كه مخالف نصّ قرآن ، مبنى بر پاكى و طهارت ساحت آنان از آلودگىها و پليدىهاست . » « 3 » خداى تعالى فرمود : « بَلْ عِبادٌ مُكْرَمُونَ . لا يَسْبِقُونَهُ بِالْقَوْلِ وَ هُمْ بِأَمْرِهِ يَعْمَلُونَ » ؛ « 4 » « بلكه [ فرشتگان ] بندگانى ارجمندند ، كه در سخن بر او پيشى نمىگيرند و خود ، به دستور او كار مىكنند . » « لا يَعْصُونَ اللَّهَ ما أَمَرَهُمْ وَ يَفْعَلُونَ ما يُؤْمَرُونَ » « 5 » ؛ « از دستورهاى خدا سرپيچى نمىكنند و آن‌چه را مأمورند ، انجام مىدهند . » در تفسير آيهء « الَّذِينَ آمَنُوا وَ لَمْ يَلْبِسُوا إِيمانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَ هُمْ مُهْتَدُونَ » « 6 » . [ م / 47 ] روايتى را فريابى و ديگران از على عليه السلام نقل كرده‌اند كه فرمود : « اين آيه صرفاً دربارهء ابراهيم و اصحاب او نازل گرديده است و نه دربارهء اين امت . » « 7 » علامه در اين باره مىگويد : ظاهر روايت ياد شده با اصول كلى به دست آمده از كتاب و سنت سازگارى ندارد . دلالت آيهء ياد شده فراگير است ؛ زيرا ايمان و همهء آثار و مراتبش و نيز ظلم و مراتب و پيامدهاى منفىاش امرى است مرتبط با فطرت انسان و دست‌آوردهاى انسانىِ به وديعت نهاده شده در آفرينش او و اين مسأله با

--> ( 1 ) . انعام ( 6 ) 164 : « هيچ كس بار [ گناه ] ديگرى را بر نمىدارد . » ( 2 ) . الموضوعات ، ج 3 ، ص 111 . ( 3 ) . الميزان ، ج 1 ، ص 241 . ( 4 ) . انبياء ( 21 ) ، 26 و 27 . ( 5 ) . تحريم ( 66 ) 6 . ( 6 ) . انعام ( 6 ) 82 : « كسانى كه ايمان آورده و ايمان خود را به شرك نيالوده‌اند ، آنان راست ايمنى و ايشان راه يافتگان‌اند . » ( 7 ) . الدرّ ، ج 3 ، ص 309 .