براى خلق بازگويد . ) [ م / 191 ] سيد رضى الدين ، ابن طاووس از « حقايق التفسير » ، نوشتهء ابو عبدالرحمان ، محمد بن حسين سُلَمى از امام جعفر بن محمد صادق عليه السلام روايت كرده است كه حضرت فرمود : « الم ، رمز و اشارتى است بين خداى تعالى و حبيبش محمد صلى الله عليه و آله و سلم كه خداوند خواسته است كسى جز خودشان از آن آگاهى نيابد ؛ آن را به صورت حروف ياد كرد تا از چشم ديگران به دور باشد و رمزى باشد كه تنها بر آن دو آشكار گردد . » « 1 » [ م / 192 ] ابن منذر و ابو الشيخ ابن حيّان در تفسير ، از داوود بن هند روايت كرده‌اند كه وى گفت : « از شعبى دربارهء آغاز سوره‌ها مىپرسيدم . او گفت : " اى داوود ، هر كتاب رازى دارد و راز قرآن ، حروف آغاز سوره‌ها مىباشد . آنها را رها كن و چيز ديگرى بپرس . " » « 2 » علامه بلاغى گويد : « جاى شگفتى نيست كه در قرآن ، گفت و گوهاى رمزى با اشارات خاص ، خطاب به پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و امناى وحى وجود داشته باشد . » « 3 » ابن بابويه ، ابو جعفر صدوق گويد : « علت ديگر فرو فرستادن حروف مقطعه در اوايل اين سوره‌ها آن است كه شناخت آنها ، ويژهء اهل عصمت و طهارت باشد تا بدان ، دليل‌ها اقامه كنند و با آن معجزه‌هايى آشكار سازند . اگر خداى تعالى شناخت حروف مقطعه را براى همهء مردم ممكن مىساخت ، خلاف حكمت و موجب فساد در تدبير بود . » « 4 » اين ديدگاه برگزيدهء بيشتر اهل نظر است . در سخن عرب نيز نمونه‌هايى از

--> ( 1 ) . سعد السعود ، ص 217 ؛ بحار الانوار ، ج 89 ، ص 384 . در چاپ اخير چنين آمده است : « و گفته شده : " الم " سرّ حق با حبيبش صلى الله عليه و آله و سلم مىباشد و سرّ حبيب دست نيافتنى است . آيا نمىبينى كه جضرت مىگويد : " اگر مىدانستيد آن‌چه را من مىدانم " ؟ منظور حضرت حقايق سرّ حق است كه همان حروف مفرد در قرآن مىباشد . » ( تفسير سلمى ، ج 1 ، ص 46 ) . ( 2 ) . الدرّ ، ج 1 ، ص 59 . ( 3 ) . آلاء الرحمان ، ج 1 ، ص 64 . ( 4 ) . كمال الدين ، ص 640 ؛ بحار الانوار ، ج 89 ، ص 381 و 382 .