روايت را بدون سند نقل كرده است ؛ چهارم : جدا سازى صحيح از غير صحيح و مقبول از مردود ؛ پنجم : جمع بين روايات متعارض ؛ ششم : دور ساختن منقولاتى كه جزو اسباب نزول نيست . سيوطى اين مطالب را در مقدمه ياد كرده است ، ليك آيا به وعدهء خود وفا كرده يا توانسته است بر بلند پروازىهايش استوار بماند ؟ هر كس به اين تأليف مراجعه كند ، با وجود امتيازات شش گانه‌اش ، ناسره را بر سره غالب يافته ، مواردى را مخالف با عقل سليم مىيابد : [ م / 184 ] سيوطى از طريق بيهقى ، از ابو هريره روايت كرده است كه پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم هنگام شهادت حمزه در احد - در حالى كه مُثله شده بود - كنار او ايستاد و فرمود : « به طور قطع ، هفتاد نفر از آنان را به جاى تو ، مُثله خواهم كرد . » در اين هنگام جبرئيل ، اين آيات را فرود آورد : « وَ إِنْ عاقَبْتُمْ فَعاقِبُوا بِمِثْلِ ما عُوقِبْتُمْ بِهِ وَ لَئِنْ صَبَرْتُمْ لَهُوَ خَيْرٌ لِلصَّابِرِينَ . وَ اصْبِرْ وَ ما صَبْرُكَ إِلَّا بِاللَّهِ وَ لا تَحْزَنْ عَلَيْهِمْ وَ لا تَكُ فِي ضَيْقٍ مِمَّا يَمْكُرُونَ . إِنَّ اللَّهَ مَعَ الَّذِينَ اتَّقَوْا وَ الَّذِينَ هُمْ مُحْسِنُونَ » « 1 » ؛ « اگر عقوبت كرديد ، همان گونه كه عقوبت شديد ، [ متجاوز را ] به عقوبت رسانيد و اگر صبر كنيد ، البته آن براى شكيبايان بهتر است . صبر كن و صبر تو جز به [ توفيق ] خدا نيست و بر آنان اندوه مخور و از نيرنگ‌هايشان ، دل تنگ مدار . همانا خدا با كسانى است كه پروا داشته‌اند و [ با ] آنها كه نيكوكارند . » « 2 » [ م / 185 ] سيوطى گويد : ترمذى از ابىّ بن كعب روايت كرده است كه وى گفت : « در احد ، 64 نفر از انصار و 6 نفر از مهاجران ، از جمله حمزه ، به شهادت رسيدند و مُثله شدند . انصار گفتند : " به طور حتم ، اگر روزى به آنان دست يابيم ، بيش از آنان ، مثله خواهيم كرد . " چون روز فتح مكه فرا رسيد ، خداوند اين آيات را نازل كرد . » « 3 » اين در حالى است كه سورهء نحل ، به طور كامل ، پيش از هجرت و در مكه نازل شده است ؛ نكته‌اى كه خواب آشفتهء جاعل اين احاديث را - كه با ساحت قدس

--> ( 1 ) . نحل ( 16 ) 126 - 128 . ( سورهء نحل مكى است . ) ( 2 ) . الشعب ، ج 7 ، ص 120 . ( 3 ) . ترمذى ، ج 4 ، ص 361 و 362 .