كوشش‌شان در زندگى دنيا به هدر رفته است و خود مىپندارند كه كار خوب انجام مىدهند . » قرطبى گويد : « برخى از آنان كسانى بودند كه حديث را به پندار خود ، به قصد قربت جعل كردند تا مردم را به كارهاى نيك فراخوانند ؛ چنان كه از ابو عصمه ، نوح بن ابى مريم مروزى ، محمد بن عُكّاشه كرمانى ، احمد بن عبداللَّه جويبارى « 1 » و ديگران اين گونه احاديث روايت شده است . از ابو عصمه پرسيدند كه تو چگونه از عكرمه از ابن عباس دربارهء فضايل تك تك سوره‌هاى قرآن روايت مىكنى ؟ وى گفت : من ديدم مردم از قرآن روى گردان شده و به فقه ابو حنيفه و مغازى محمد بن اسحاق سرگرم شده‌اند ، بدين جهت اين احاديث را به قصد قربت ساختم . ابو عمرو عثمان بن صلاح در كتاب " علوم الحديث " خود مىنويسد : حديث طولانىاى كه از ابىّ بن كعب از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم دربارهء فضايل تك تك سوره‌هاى قرآن روايت شده ، همين گونه است . يكى از محققان دربارهء خاستگاه اين حديث تحقيق كرد و در سلسلهء سند آن به كسى رسيد كه خود ، اعتراف كرده است كه وى و گروهى ديگر آن را جعل كرده‌اند . آثار جعل نيز بر آن آشكار است ، اما واحدىِ مفسر و ديگر مفسران آن را به اشتباه ، در تفاسير خود نهاده‌اند . » « 2 » [ م / 126 ] ابن جوزى از طريق ابن مبارك ، با سند خود به محمد بن به كار روايت كرده كه او از بزيع بن حسّان ابو خليل از على بن زيد بن جُدعان و عطاء بن ابى ميمون ، هر دو از زِرّ بن حُبَيش از ابىّ بن كعب روايت كرده است كه وى گفت : رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم به من فرمود : « اى ابىّ ، هر كس فاتحة الكتاب را بخواند ، اين مقدار پاداش به او داده مىشود . . . » سپس تك تك سوره‌ها و ثواب تلاوت كنندهء آنها را تا آخر قرآن ياد كرد . « 3 » [ م / 127 ] نيز ابن جوزى با سند خود به مَخْلَد بن عبد الواحد از على بن زيد بن

--> ( 1 ) . شرح حال آنان در بحث جعل در تفسير گذشت . ( 2 ) . قرطبى ، ج 1 ، ص 78 و 79 . ( 3 ) . الموضوعات ، ج 1 ، ص 239 .