ياوه‌گويىها و رسوايىهايى دارد . » « 1 » * عبد الرحيم بن حبيب فاريابى ، ابو محمد : اصل او بغدادى است كه در فارياب « 2 » سكونت داشت . وى از بقيّه « 3 » و اسحاق بن نجيح « 4 » روايت مىكند . او احاديث جعلى به افراد ثقه مىبست . ابن حبّان گويد : « شايد وى بيش از پانصد حديث از رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم جعل كرده باشد كه آنها را از افراد موثق نقل كرده است . » « 5 » مهم‌ترين علل جعل حديث امام حافظ ، محمد بن حِبّان بن احمد ، ابو حاتم تميمى بُستى ( متوفاى 354 ) در كتابى كه براى معرفى محدثان ضعيف و متروك نگاشته است ، انواعى از علل جرح راويان ضعيف را ذكر كرده كه به اختصار ، عبارت است از : نوع اول : روايات جعلى زنادقهء بى ايمان به خدا و روز قيامت : آنان وارد شهرها مىشدند و خود را همانند اهل علم ساخته ، احاديثى را به علما مىبستند تا در دل‌هاى مردم ترديد افكنند . چه بسا ، افراد ثقه روايات آنان را مىشنيدند و به نسل

--> ( 1 ) . المغنى فى الضعفاء ، ج 2 ، ص 539 . ( 2 ) . شهرى معروف در خراسان از توابع جوزجان ، نزديك بلخ در غرب جيحون است . ( معجم البلدان ، ج 4 ، ص 229 ) . ( 3 ) . وى بقيّة بن وليد ، يكى از پيشوايان حديث است . او از هر مرده و زنده‌اى روايت مىكرد و احاديثى غريب نقل كرده كه انكار شده است . ابن حنبل گويد : « وى احاديث منكرى از ثقات نقل كرده است . » گفته‌اند كه در مورد متروكين ، تدليس مىكرد . ابن حبّان گويد : « از گروهى كذّاب ، روايات ثقات را دريافت مىكرد ، آن گاه نام آن دروغ گويان را از سلسلهء سند مىانداخت و با تدليس ، از ثقات روايت مىكرد . ( المغنى فى الضعفاء ، ج 1 ، ص 109 ) . ( 4 ) . اسحاق بن نجيح مَلَطى . احمد بن حنبل گويد : « او از دروغ‌گوترين انسان‌هاست . وى از گروهى از پيشينيان ، نظر ابو حنيفه را بازگو مىكرد . » يحيى بن معين گويد : « وى به دروغ و جعل حديث معروف است . » احمد بن محمد مىگويد : « از يحيى بن معين شنيدم كه اسحاق بن نجيح ملطى كذّاب ، دشمن خدا و مردى فاسد و پليد است . » ( ميزان الاعتدال ، ج 1 ، ص 200 ) . ( 5 ) . كتاب المجروحين ، ج 2 ، ص 162 و 163