روشن مىسازد . در آن‌چه گفته شد ، ترديدى وجود ندارد ؛ مشروط بر آن كه سخنان آنان از طريق متواتر يا همراه با دلايل يقين آور به دست برسد . پرسش ، اين است كه آيا اين گونه احاديث از طريق خبر واحد هم اعتبار دارد يا جايگاه ديگرى دارد ؟ پرسشى كه شبهاتى را برانگيخته و نيازمندِ درنگ است . گاه گفته مىشود كه اگر اعتبار خبر واحد ، مستند به دليلى تعبدى باشد ، بىآن‌كه موجب حصول علم گردد ، اين گونه اخبار در باب تفسير سودى نخواهد داشت ؛ چه ، هدف در تفسير ، فهم معانى قرآن است و در فهم ، تعبد راه ندارد . تعبد در جايى به كار مىآيد كه عمل محض ، مطلوب باشد و اين ، تنها در باب تكاليف و احكام است ، اما تفسير ، مجال تعبد نيست ؛ بنابراين خبرى كه به درجهء تواتر نرسد يا قرائنى قطعى - كه موجب علم به محتواى آن گردد - همراهش نباشد ، حجيتى ندارد . شيخ ابو جعفر طوسى گويد : « براى هيچ كس روا نيست كه از يكى از آنان ( مفسران متقدم و متأخر ) تقليد كند ، بلكه سزوار است به دلايل صحيح عقلى يا شرعى مراجعه شود ؛ دلايلى هم‌چون اجماع يا نقل متواتر از كسى كه پيروى از سخن او واجب است . در اين زمينه ، خبر واحد پذيرفته نمىشود ؛ به ويژه در مواردى كه راه رسيدن به آن ، علم است . اگر تفسير نيازمند شاهدى از لغت باشد ، تنها شاهدى پذيرفته مىشود كه بين اهل لغت ، شناخته شده و رايج است . روايات پراكنده و جمله‌هاى نادرى كه به صورت خبر واحد نقل شده است ، قطع آور نيست و شاهدى بر كتاب خدا قرار نمىگيرد و بايد در آنها توقف كرد . » « 1 » عمده دليل در اين باره ، اصلى است كه شيخ ابو عبداللَّه مفيد دربارهء روايات باب اعتقادات بيان كرده است . وى بر آن است كه حجيت روايات اعتقادى از باب تعبد است و از طرفى ، در مواردى كه راه رسيدن به آن ، علم مىباشد ، تعبد راهى

--> ( 1 ) . التبيان ، ج 1 ، ص 6 و 7 .