الشيخ محمد هادي معرفة (مترجم: ايروانى)
170
التفسير الأثرى الجامع (تفسير اثرى جامع) (فارسى)
33 . فريانى ، ابو عبداللَّه ، محمد بن يوسف بن واقد تركى : وى ساكن قيساريه ، در ساحل شام بود . او از اوزاعى و ثورى دانش آموخت و ملازم ثورى بود . بخارى و گروهى از وى روايت كردهاند . فريانى در سال 212 از دنيا رفت . 34 . ابو عامر ، قبيصة بن عقبه كوفى : وى كتابى در تفسير دارد كه طبرى و ثعلبى و ديگر مفسران بزرگ از آن بهره بردهاند . او از ثورى ، جراح ( پدر وكيع ) ، حمّاد بن سلمه ، حمزه زيّات و ديگران دانش اندوخت . بخارى ، عبد بن حميد ، ابن سلام ، ابن حنبل و ديگران نيز او وى آموختند . ابو عامر در سال 215 از دنيا رفت . 35 . ابو حذيفه ، موسى بن مسعود نَهْدى بصرى ، محدّث ، مفسر و از مشايخ بخارى : طبرى در تفسير و تاريخ از وى بهره برده است . او از عكرمة بن عمار ، شبل بن عباد و ديگران دانش آموخت و ابو داوود ، ترمذى ، ابن ماجه و ديگران از وى روايت كردهاند . ابو حذيفه در سال 240 درگذشت . ارزش تفسير تابعى مفسران در توجه به تفاسير مأثور پيشينيان ، به ويژه صحابه و تابعان ، اهتمام ورزيدهاند و اين ، به جهت عنايت فراوان آنان به شأن و جايگاه والاى پيشينيان در تفسير است . اين حجم متراكم تفسير منقول از سلف صالح ، نشانهء اهتمام به تفاسير آنان و بزرگداشت مقام والاى آنان است ؛ آنان كه بيشتر از تابعان و دانش آموختگان مدرسهء ابن عباس بودند و سخنان وى و ديگر صحابه را نقل مىكردند . اين توجه ويژه ، تنها به اين دليل است كه آنها به زمان نزول وحى نزديكتر و از اسباب نزول آگاهتر بودند و مفاهيم قرآن كريم را آسانتر درك مىكردند ؛ چه ، قرآن به زبان عرب و بر اساس شيوههاى گفتارى عرب نازل شد و پيشينيان آمادگى بيشترى داشتند كه از نزديك ، به ساختار زبان ، معانى واژهها و تعابير كلامى عرب دست يابند . آنان به معانى اوليهء واژگان قرآن آشناتر بودند و دسترسى بيشترى به شناخت مفهوم ساختار جملهها