چهار نفر از صحابه در تفسير شهره‌اند كه در شناخت معانى قرآن ، پنجمى ندارند . آنها عبارت‌اند از : امير مؤمنان امام على بن ابى طالب عليه السلام كه سرآمد و داناترين آنان است ، عبد اللَّه بن مسعود ، ابىّ بن كعب و عبد اللَّه بن عباس كه كم‌سن‌ترين آنان است ، اما در نشر تفسير ، از همه جلوتر است . وى مفتخر به شاگردى امام امير مؤمنان عليه السلام بود و پيوسته مىگفت : « همهء آن‌چه از تفسير آموختم ، از على بن ابى طالب عليه السلام است . » « 1 » ارزش تفسير صحابى تفسير صحابى ارزش علمى و عملى بالاى خود را دارد ؛ چه ، صحابه درهاى دانش پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم و راه‌هاى رسيدن به آن هستند . پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم آنان را تربيت كرد ، آموزش داد و فهم عميق بخشيد ؛ تا واسطه‌اى بين او و مردم باشند و هنگام بازگشت به قوم خود ، آنان را انذار دهند . صحابه جز از منبع وحى امين ، به مردم نمىآموختند و جز از زبان حق گوىِ او ، سخن نمىگفتند . البته براى حجيت و اعتبار سخن صحابه ، صحت اسناد به آنان و بلند پايه بودنِ آنها ، شرط است . با تحقق اين دو شرط ، بى ترديد ، پذيرش و صحت اعتماد بر آن روا مىباشد . سخن در اين است كه آيا حديث صحابى ، به جهت تعليم و تربيت يافتنِ وى نزد پيامبر ، اعتبار حديثى مسند و منقول از پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم را دارد ؛ يا بر پايهء دانش و آگاهى گستردهء صحابى و استنباط شخصى وى مىباشد كه چه بسا ، در اجتهاد خود خطا كند ؛ هرچند بنا بر ديدگاه صحيح ، بيشترِ اجتهادهاى وى صحيح است . صاحب نظران در اين باره تفصيل داده‌اند « 2 » : اگر رأى و ديدگاه صحابى در آن

--> ( 1 ) . التمهيد فى علوم القرآن ، ج 9 ، ص 187 ؛ المحرّر الوجيز ، ج 1 ، ص 41 ؛ بحار الانوار ، ج 89 ، ص 105 ، به نقل از ابن طاووس از تفسير النقاش . ( 2 ) . حاكم در مستدرك ( ج 2 ، ص 258 و 263 ) و در كتاب ديگرش - كه در موضوع شناخت علوم حديث‌نگاشته - ( ص 19 و 20 ) بدين نكته اشاره كرده است . نيز بنگريد به : تدريب الراوى ، ج 1 ، ص 193 .