مبارزه با منافقين وذكر خصايص وصفات آنان از ويژگىهاى سوره‌هاى مدنى است . 5 . غالبا خطاب‌ها با عنوان « يا أَيُّهَا النَّاسُ . . . » از ويژگىهاى سور مكي است وبا عنوان « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا » از خصايص سور مدنى است . البتة اين ويژگىها هرگز كلّيّت ندارد ، بلكه صرفا دربارهء برخى از أنواع صدق مىكند . ودر صورت اجتماع چندين خصيصه ، اگر موجب علم ويقين شود ونص معارضي در ميان نباشد ، قابل اعتماد است ؛ وموجب قوّت احتمال واطمينان مىشود . در اين صورت است كه نتيجة كاربرد فقهى وتاريخي وغيره دارد . بنابراين ملاك تشخيص مكي ومدنى ، يا نقل وخبر است كه اصطلاحا سماعى مىگويند . يا اجتهاد وشواهد ظاهري وصورت جمله‌بندى وداشتن سجع ووزن وكوتاهى آيات وسوره‌هاست يا شواهد محتوايى است . بدين معنا كه شكل بيان أصول عقايد واحكام وبرخورد با كفّار ومنافقين نشانهء مكي ومدنى بودن سوره است . شبهات وارده دربارهء مكي ومدنى بودن سوره‌ها شبهاتى كه در اين زمينه وارد شده بيشتر از جانب مستشرقين بوده است كه قرآن را تابع ومتأثر از محيط وجوّ حاكم بر منطقه دانسته‌اند وبه آن چندان جنبهء ثابت الهى نداده‌اند . ولى بايد بين تأثّر از محيط وهمگامى با جوّ حاكم براي تأثيرگذارى در مردم فرق قايل شد . كسى كه مىخواهد بر محيط خود تأثير بگذارد بايد نخست حركت خود را با آن محيط هم‌آهنگ سازد وواقعيات محيط را مورد توجه قرار دهد ، وهم‌آهنگ با آن گام بردارد تا بتواند با زبان مردم سخن گويد وبا روش وشيوهء متعارف موجود ، ايدهء خود را پياده كند . پس بايد وضع محيط خود را در نظر بگيرد وآن را كاملا بشناسد تا عوامل مؤثر را به شايستگى به كار اندازد . بنابراين فرق است ميان آن كه محيط بر روى تأثير گذارد وأو را دنبال خود بكشد ، با آن كه أو خود را با محيط هم‌آهنگ سازد تا عوامل مؤثر در آن را شناخته وبتواند بر آن تأثير گذارد . مثلا اگر فرهنگ حاكم بر جامعه‌اى أدبيات محكم واستوار وعلاقة وگرايش مردم به شعر وجملات موزون است ، اگر شخص با توجه به چنين گرايشى دعوت خود را اعلام كند ودر ضمن با جملات محكم وكوتاه وموزون پيام‌هاى