برگشتم وبه خانه آمدم وگفتم : زمّلونى ، زمّلونى ( مرا بپوشانيد ) . آن‌گاه مرا پوشاندند . در اين موقع آيات : « يا أَيُّهَا الْمُدَّثِّرُ ، قُمْ فَأَنْذِرْ ، وَرَبَّكَ فَكَبِّرْ ، وَثِيابَكَ فَطَهِّرْ وَالرُّجْزَ فَاهْجُرْ » « 1 » نازل شد . پس از آن ، وحى پىدرپى وبدون انقطاع فرودآمد » « 2 » . 3 . گروهى اولين سورهء نازل‌شده را سورهء فاتحه مىدانند . زمخشري مىگويد : « بيشتر مفسرين بر اين عقيده‌اند كه سورهء فاتحه اولين سوره نازل‌شدهء قرآن است » . علامهء طبرسى از أستاذ احمد زاهد در كتاب ايضاح به نقل از سعيد بن المسيّب از مولى أمير المؤمنين عليه السّلام آورده است كه فرمود : « از پيامبر صلّى اللّه عليه وآله از ثواب قرائت قرآن سؤال نمودم ، سپس آن حضرت ثواب هر سوره را بيان فرمود ، به ترتيب نزول سوره‌ها . پس اولين سوره‌اى را كه در مكة نازل شده است ، سورهء « فاتحه » برشمرد ، سپس « اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ » وآن‌گاه سورهء « ن وَالْقَلَمِ » » « 3 » . واحدى نيشابورى در أسباب النزول دربارهء ابتداى بعثت چنين آورده است : « گاه كه پيامبر با خود خلوتى داشت ، ندايى از آسمان مىشنيد كه موجب هراس وى مىشد ودر آخرين بار فرشته أو را ندا داد : يا محمّد ! گفت : لبّيك . گفت : بگو « بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعالَمِينَ . . . » « 4 » . البتة پيامبر أكرم صلّى اللّه عليه وآله از همان ابتداى بعثت با گروه كوچك خود ( على وجعفر وزيد وخديجة ) نماز را طبق سنت اسلامى انجام مىداد ونماز بدون فاتحة الكتاب برپانمىشود ودر حديث آمده است : « اولين چيزى كه جبرئيل به پيامبر صلّى اللّه عليه وآله تعليم داد ، نماز ووضو بود » كه لازمهء آن مقرون بودن بعثت با نزول سورهء حمد است . جلال الدين سيوطى مىگويد : « هرگز نبوده است كه نماز در اسلام بدون فاتحه الكتاب باشد » « 5 » . ميان اين سه نظر مىتوان به گونه‌اى جمع كرد ، زيرا نزول سه يا پنج آية از أول سورهء علق به طور قطع با آغاز بعثت مقارن بوده است ، واين مسئله مورد اتفاق نظر است . سپس چند آية از ابتداى سورهء مدّثّر نازل شده است ، ولى اولين سورهء كامل كه

--> ( 1 ) مدّثّر 74 : 5 - 1 . ( 2 ) صحيح بخارى ؛ ج 1 ، ص 4 . صحيح مسلم ؛ ج 1 ، ص 98 ورجوع كنيد به : مسند أحمد ؛ ج 3 ، ص 325 . ( 3 ) تفسير طبرسى ؛ ج 10 ، ص 405 ورجوع كنيد به : الكشاف ؛ ج 4 ، ص 775 . ( 4 ) فاتحه 1 : 2 - 1 . أسباب النزول ، ص 11 . ( 5 ) الاتقان ، ج 1 ، ص 12 .