مقدمه علوم قرآني « علوم قرآني » اصطلاحى است دربارهء مسايلى مرتبط با شناخت قرآن وشؤون مختلف آن . فرق ميان « علوم قرآني » و « معارف قرآني » آن است كه علوم قرآني بحثي بيرونى است وبه درون ومحتواى قرآن از جنبهء تفسيري كارى ندارد ، اما معارف قرآني كاملا با مطالب درونى قرآن ومحتواى آن سر وكار داشته ويك نوع تفسير موضوعي به شمار مىرود . معارف قرآني يا تفسير موضوعي ، مسايل مطرح‌شده در قرآن را از حيث محتوايى بررسى مىكند . بدين ترتيب كه آيات مربوط به يك موضوع را از سراسر قرآن در يك‌جا گرد آورده ودر مورد آن چه كه از مجموع آن‌ها به دست مىآيد سخن مىگويد ، مشروط بر آن كه از محدودهء دلالت قرآني فراتر نرود . گرچه در تفسير موضوعي گاه ضرورت دارد به شواهد عقلي ونقلي ديگرى نيز استشهاد شود ، ولى بحث كاملا قرآني است وتنها از ديدگاه قرآن مورد بررسى قرار مىگيرد . اين مطلب بدين جهت اهميت دارد كه بحث‌هايى را كه جنبهء « معارف اسلامى » دارند وأحيانا در كنار دلايل عقلي ونقلي به آيات قرآن نيز استناد مىكنند ، از « معارف قرآني » يا « تفسير موضوعي قرآن » جدا شود . « علوم قرآني » بحث‌هاى مقدماتى براي شناخت قرآن وپى بردن به شؤون مختلف آن است . در علوم قرآني مباحثى چون وحى ونزول قرآن ، مدت وترتيب نزول ، أسباب النزول ، جمع وتأليف قرآن ، كاتبان وحى ، يكسان كردن مصحف‌ها ، پيدايش قرائات ومنشأ اختلاف در قرائت قرآن ، حجيت وعدم تحريف قرآن ، مسألهء نسخ در قرآن ، پيدايش متشابهات در قرآن ، اعجاز قرآن و . . . مطرح مىباشد . از اين جهت علوم را به صيغهء جمع گفته‌اند كه هريك از اين مسايل در چارچوب خود