الشيخ محمد هادي معرفة
23
علوم قرآنى (فارسى)
اينگونه آمادگى پيامبر بايد پيرايههاى جسماني را از خود بزدايد وشايستهء تماس با ملكوتيان شود . پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه وآله فرمودهاند : « ولا بعث اللّه نبيّا ولا رسولا حتّى يستكمل العقل ويكون عقله أفضل من جميع عقول أمّته « 1 » ؛ خداوند ، پيامبرى برنيانگيخت ، مگر آنكه عقل ( خرد وانديشهء ) خود را به كمال رسانده باشد وخرد أو از خرد تمام امتش برتر باشد » . طبق گفتهء صدر الدين شيرازي ، پيش از آن كه ظاهر پيامبر به نبوّت آراسته گردد ، باطن أو حقيقت نبوّت را دريافت كرده بود . پيامبر ابتدأ باطن خود را به كمال انساني آراسته گردانيد سپس اين آراستگى از باطن به ظاهر وى نمودار گشت . در واقع ، پيامبر نخست سفر از خلق به حق را آغاز كرد وپس از وصول به حق ، سفري از جانب حق وهمراه با حق به سوى خلق بازگشت « 2 » . ازاينرو ، وحى چيزى نيست جز آگاهى باطن كه بر اثر سروش غيبى انجام مىگيرد : « قُلْ مَنْ كانَ عَدُوًّا لِجِبْرِيلَ فَإِنَّهُ نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ بِإِذْنِ اللَّهِ . . . » « 3 » « نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ لِتَكُونَ مِنَ الْمُنْذِرِينَ » « 4 » . پديدهء وحى هم همانند الهام ، به تابناك شدن درون در مواقع خاص اطلاق مىشود . با اين تفاوت كه منشأ الهام بر الهامگيرنده پوشيده است ، ولى منشأ وحى بر گيرندهء وحى كه پيامبرانند روشن مىباشد . به همين علت ، پيامبران هرگز در گرفتن پيام آسمانى دچار حيرت واشتباه نمىشوند ، زيرا بر منشأ وحى وكيفيت انجام آن آگاهى حضوري كاملى دارند . زراره از امام جعفر صادق عليه السّلام مىپرسد : چگونه پيامبر مطمئن شد آنچه به أو مىرسد وحى الهى است ، نه وسوسههاى شيطانى ؟ امام عليه السّلام فرمود : « انّ اللّه إذا اتّخذ عبدا رسولا أنزل عليه السكينة والوقار فكان الذي يأتيه من قبل اللّه مثل الذي يراه بعينه « 5 » ؛ هرگاه خداوند بندهاى را براي رسالت برگزيند ، به أو آرامش ووقار ويژهاى
--> ( 1 ) محمد بن يعقوب كلينى ؛ أصول كافى ؛ ج 1 ، ص 13 . ( 2 ) صدر الدين شيرازي ؛ شرح أصول كافى ؛ ج 3 ، ص 454 . ( 3 ) بقره 2 : 97 . ( 4 ) شعراء 26 : 193 و 194 . ( 5 ) محمد بن مسعود عياشى سمرقندى ؛ تفسير عياشى ؛ ج 2 ، ص 201 ، حديث 106 . بحار الأنوار ، ج 18 ، ص 262 . حديث 16 .