الشيخ محمد هادي معرفة

14

علوم قرآنى (فارسى)

تدريس فقه مىكرده وفتوى مىداده است . أو در سال 794 بدرود حيات گفت . كتاب وى « البرهان » زبده‌ترين كتاب در مباحث علوم قرآني است . اين كتاب شمول وگستردگى را با ايجاز وايفاء در عبارت به هم آميخته است . نام برده مباحث علوم قرآني را تا 47 نوع پيش برده ودربارهء هريك آنچه لازم بوده گرد آورده است ، در عين حال كه گوى سبقت از سابقين خود ربوده ، براي لاحقين الگوى گران‌بهايى به جاى گذاشته است . دومين كتاب ، « الاتقان » في علوم القرآن ، تأليف جلال الدين عبد الرحمن سيوطى است . ولادت أو در اسيوط مصر به سال 849 مىباشد ( متوفاى 911 در قاهره ) . أو در تمامى علوم حديث وتفسير وديگر علوم اسلامى يد طولايى دارد وتأليفات گران‌بهايى از خود باقي گذارده است . أو ابتدأ كتاب أستاذ خود جلال الدين بلقينى ( متوفاى 824 ) ، « مواقع العلوم . . . » را محور قرار داده ، تحرير وتهذيب نمود وبر أو افزود وبه نام « التحبير في علوم التفسير » تأليف نمود . وى در اين كتاب بالغ بر 202 نوع از مباحث علوم قرآني گرد آورد . سپس بر كتاب أستاذ أستاذ خود « البرهان » تأليف زركشى دست يافت وآن را بهتر پسند كرد وبناى كتاب خود را بر آن نهاد . آن را تنقيح وتحرير نمود ومطالب بسيارى بر آن اضافه نمود وتا 80 نوع از عناوين علوم اسلامى را در آن فرآهم كرد . امروزه اين منابع از گسترده‌ترين وجامع‌ترين علوم قرآني است كه در اختيار محقّقين وپژوهش‌گران قرار دارد . كتاب « مناهل العرفان » في علوم القرآن ، نوشتهء محمد عبد العظيم زرقانى ، موسّع‌ترين كتاب در علوم قرآني در عصر أخير است ومجلس اعلاى أزهر مصر اين كتاب را براي تدريس در دانشگاه‌هاى أزهر مقرّر نموده است . مقدمهء تفسير « آلاء الرحمن » تأليف علامهء بزرگ محمد جواد بلاغى ( متوفاى 1352 ) كه تحقيقىترين نوشته‌ها در مهم‌ترين مسايل علوم قرآني را شامل مىگردد وبه جهت اهميت آن ، مستقلا در مقدمهء تفسير مختصر شبر در مصر ( قاهره ) به چاپ رسيده است . اين اثر بيشتر به دفع شبهات وبه دفاع از مقام منيع قرآن پرداخته است . در مقدمهء تفسير صافي دوازده فصل به عنوان 12 مقدمه در أنواع مباحث علوم قرآني سخن رانده شده است . مقدمهء تفسير « مرآت الأنوار » كه به طور