الشيخ محمد هادي معرفة

114

علوم قرآنى (فارسى)

بيش از بيست نام براي اين سوره آورده است « 1 » . فاتحة الكتاب : از آن جهت بدين نام خوانده شده كه نخستين سورهء قرآن است . نه فقط در مصحف شريف به عنوان اولين سوره ثبت شده ، بلكه اولين سورهء كاملى است كه از آسمان فرودآمده است . أمّ الكتاب : أمّ به معناى مقصد وهدف است وسورهء حمد بدين جهت ام‌الكتاب خوانده شده كه تمام أهداف واغراض قرآني در اين سورهء كوتاه فرآهم شده است . ازاين‌رو اين سوره را أفضل سور قرآني به شمار آورده‌اند . السبع المثاني : مشتمل بر هفت آية واز سوره‌هاى كوتاه است ( كه به آن‌ها مثاني گفته مىشود ) . از اين جهت مثاني گفته مىشود كه قابل تكرار است ، وبيش از سوره‌هاى بلند تلاوت مىشود . نمونه‌هايى از نام‌هاى متعدّد سوره‌ها در زير ارائه مىشود : توبه ، برائت . اسراء « 2 » ، سبحان ، بني إسرائيل . نمل ، سليمان . غافر ، مؤمن . فصّلت ، سجده . محمد ، قتال . قمر ، اقتربت . ملك ، تبارك . معارج ، سأل ، واقع . نبأ ، عمّ . بيّنه ، لم يكن . ماعون ، دين ، أرأيت . مسد ، تبّت . توحيد ، إخلاص « 3 » . دهر ، إنسان ، هل أتى . قريش ، إيلاف . شرح ، انشراح . نام‌هاى گروهى سوره‌هاى قرآن 1 . سبع طوال : هفت سورهء طولانى بقره ، آل عمران ، نساء ، أعراف ، أنعام ، مائده ودو سورهء انفال وبرائت كه به جاى يك سوره شمرده شده‌اند . 2 . مئين : سوره‌هايى كه عدد آيات آن‌ها از صد متجاوز است . ولى از لحاظ حجم

--> ( 1 ) الاتقان ؛ ج 1 ، ص 151 . ( 2 ) أسرى به صورت فعل ماضي از مصدر إسراء نيز آمده است . ( 3 ) ر . ك : الاتقان ؛ ج 1 ، ص 159 - 155 .