سيد حسن آصف آگاه
19
سوشيانت منجى ايرانويج (منجى و آخر الزمان در ادبيات پيگويانه زرتشتى با مقدمه استاد پروفسور كريستين بونو) (فارسى)
مورد ستايش قرار گرفته است . اينها در اصل همان سه پسر آينده زرتشت يا موعودهاى نجاتبخشى هستند كه در هزارهء آخر عمر جهان ، به فاصله هزار سال از همديگر ، ظهور خواهند كرد . اين سه تن عبارتاند از : 30 اوخشيت ارته ) atere tay ? shkU ( يعنى پرورانندهء قانون مقدس ( نيرودهنده و رواكنندهء قانون دين و داد زرتشت ) . 31 امروزه اين نام را اوشيدر يا هوشيدر گويند ، و در كتب پهلوى به صورت خورشيتدر يا اوشيتر آمده است . گاه كلمهء بامى را به آن افزوده ، هوشيدربامى مىگويند ، كه به معنى هوشيدر درخشان است . اوخشيت نمه ) hamen tay ? shkU ( يا اوخشيت نمنگه ، يعنى پرورانندهء نماز و نيايش . امروزه آن را اوشيدرماه يا هوشيدرماه گويند ، ولى در كتب پهلوى بهصورت خورشيتماه و اوشيترماه ضبط شده است . استاد پورداود مىنويسد : « در واقع بايستى اوشيدرنماز بگويند : چه ، كلمهء نمنگه به معنى نماز است » . 32 استوت ارته ) atere tavtsA ( ، يعنى كسى كه مظهر و پيكر قانون مقدس است . در خود اوستا نيز به معنى لفظى اين كلمه اشاره شده و در بند 129 ، يشت سيزدهم ، مىخوانيم : « كسى كه سوشيانت پيروزگر ناميده خواهد شد و استوت ارته ناميده خواهد شد . از اين جهت سوشيانت ، براى اينكه او به سراسر جهان مادى سود خواهد بخشيد ؛ از اين جهت استوت ارته ، براى اينكه او آنچه را جسم و جانى است پيكر فناناپذير خواهد بخشيد ، از براى مقاومت كردن بر ضد دروغ جنس دوپا ( بشر ) . از براى مقاومت كردن در ستيزهاى كه از طرف پاكدينان برانگيخته شده باشد » . 33 و اين استوت ارته همان سوشيانس ، يعنى سومين و آخرين موعود در آيين مزديسناست . در اوستا هرجا كه سوشيانت بهصورت مفرد آمده ، از او آخرين موعود ، يعنى استوت ارته اراده گرديده است ؛ چنانكه امروزه نيز هروقت بهطور عام سوشيانس مىگوييم ، مقصود همان آخرين نجاتبخش و موعود است ؛ مثلا در يسنا كه ذكرش گذشت ( 26 / 10 ) ، در آن جايى كه به فروهر نخستين بشر كيومرث تا به سوشيانت درود فرستاده مىشود . و يا در يسنا ( 59 / 28 ) كه آمده است : « به سوشيانت پيروزگر درود مىفرستيم » . همچنين در ويسپرد ( 2 / 5 ) به كسى درود فرستاده مىشود كه به كلام سوشيانت - كه از پرتوش جهان راستى برپا خواهد شد - متكى باشد . بىشك مقصود از سوشيانت در فقرات مذكور ، همان استوت ارته يا آخرين موعود است . 34 چنانكه اشارت رفت ، اين سه برادر از پشت و نطفه زرتشت پيامبر ايران هستند . بنابر سنت نطفه زرتشت را ايزد نريوسنگ برگرفت و به فرشتهء آب ناهيد سپرد ، كه آن را در درياچهء