سيد حسن آصف آگاه
231
سوشيانت منجى ايرانويج (منجى و آخر الزمان در ادبيات پيگويانه زرتشتى با مقدمه استاد پروفسور كريستين بونو) (فارسى)
در اشعار كماديانوس نيز همينگونه پيشبينىها يافت مىشود . در يكجا مىگويد : « خدا گيتى را با آتش آزمون خواهد كرد . آتشى كه از متقيان اجتناب خواهد كرد و گناهكاران را فروخواهد گرفت . طوفان آتش براى نيكان همچون ژالهء سحرى است و براى ديگران حكم مرگ » . در عبارت ديگر مىگويد : « خدا گناهكاران را در شعلهء آتش خواهد آزمود ؛ آتش با نيكان تماس پيدا نمىكند فقط آنها را خواهد ليسيد . و آتش چنان زياد است كه سنگها آب خواهند شد » . 20 در يكجا لاكتانتيوس صريحا و مستقيما از هيستاسپس نقل قول كرده و بىهيچگونه ابهام دربارهء نابودى نهايى گناهكاران مىگويد : « هيستاسپس مىگويد صاحبان تقوى و ايمان كه از گناهكاران جدا شدهاند ، از ژوپيتر طلب شفاعت مىكنند . . . ژوپيتر بر زمين نگاه خواهد افكند . صداى آدميان را خواهد شنيد و شريران را نابود خواهد ساخت » . 21 بدينگونه پس از رفع بدى و دفع و سركوب ستمگرى و طى قرنها انقياد در وحشت و جنايت و تحمل بردگى بىرحمانه ، زمين سراسر ظلموبيداد ، به صلح و آشتى و آرامش دست خواهد يافت . ايزدان ساخت انسانها ديگر توسط مردم مورد پرستش و ستايش نخواهند بود . بتها از معابد و پرستشگاهها و از تاجوتخت خودشان بيرون افكنده و همراه با هداياى شكوهمندشان در آتش سوزانيده خواهند شد . 22 ) s 6 . 91 . IIV . tsnI ( در سروشهاى غيبى ، پيشگويىها با تخريب بتها و معابدشان به پايان مىرسند ؛ و همينطور است در كتابهاى آخرتشناسى كه قدرمسلم ايرانى هستند . بهطور مثال ، فصل سى و سوم بندهشن به اين صورت پايان مىيابد كه پشوتن ، قهرمان گروه نيكان ، بتكدهها را كه جايگاه دشمنان است ، خراب خواهد كرد . و در بهمن يشت سوم ( 30 ، 36 ) بنابر فرمان ميترا ( ! ) ، وى بتكده ، اقامتگاه ديوان را خراب مىكند . بنابراين در اينجا شاهد همانندى آشكارى هستيم . 23 بهطور كلى در توصيف بلاها و مصيبتهاى آخر الزمان و معاد ، بهشمارى از نشانههاى مشترك و همانندى برمىخوريم كه در شرحهاى پهلوى دربارهء آخرت در دوران ساسانيان و پس از آن متداول هستند . بهطور مثال ، سروشهاى غيبى مىگويند كه برخى از كشورها نه فقط با آهن و آتش ، بلكه با زمينلرزههاى مداوم نابود خواهند شد . ) 5 . 4 , 61 . IIV . tsnI ( از سوى ديگر اين موضوع درست با ايادگار جاماسپيك ( جاماسبنامه ) فصل شانزدهم ، 13