سيد حسن آصف آگاه
100
سوشيانت منجى ايرانويج (منجى و آخر الزمان در ادبيات پيگويانه زرتشتى با مقدمه استاد پروفسور كريستين بونو) (فارسى)
سپيد داده شده است . استاد بهار دربارهء هيونها مىنويسد : « پهلوى : n ? oyih ، اوستا - an ? oayh هيونها كه در اصل مردمى ساكن آن سوى ماوراء النهر بودند ، از اقوام ايرانى بهشمار مىآمدند . اين قوم كه سپس در انقياد رؤسايى ترك قرار گرفت ، در نيمهء اول قرن چهارم ميلادى به سرزمين كوشان ، در شرق ايران رسيد و آن را تصرف كرد . هونها كه مستقل از ايران بودند ، در آغاز به دوستى با ايران پرداختند و سپاهيان خود را حتى به يارى شاهپور اول در نبرد با رومىها فرستادند . هياطله يا هفتالان همين قوماند » ( پژوهشى در اساطير ايران ، ص 273 - 274 ) . بههرحال هيونها از ديرباز به عنوان دشمن دين مزديسنا شناخته مىشدهاند ، ارجاسب بر مبناى آنچه در يادگار زريران آمده ، پادشاه هيونان بوده و با گشتاسپ در نبردى سخت بر سر پذيرفتن دين زرتشتى درگير مىشود و شكست مىخورد ( زند بهمن يسن ، ص 32 ؛ دربارهء هياطله ، هونها و مركز آنها نگاه كنيد به : وهرود و ارنگ ، ماركوارت ، ترجمهء منشىزاده ، ص 50 به بعد )