رسيده ، بارها تجديدنظر و اصلاح شده است . همه‌چيز به شكل كنونى بر سقوط شاهنشاهى ساسانى تنظيم شده است ، آخرين كسى كه به اين كتاب پرداخته در اين زمان مىزيسته است . اوضاع وصف شده ، به‌ويژه وصف دشمنان ، آن‌چنان‌كه تحليل تضادهاى آيينى - اجتماعى كه در اوستا دريافتنى هستند بر ما آشكار كرده‌اند ، فقط با اوضاع دورهء باستانى در شرق ايران مطابقت دارد » . 10 بنابر آن‌چه هم‌اكنون در دست است ، دارمستتر تاريخ تأليف زند وهومن يسن را بين 1099 ميلادى و نيمهء قرن چهاردهم يا كمى قبل از آن قرار مىدهد . 11 به‌هرحال زند بهمن يسن در بر دارندهء آگاهىهاى سودمند در زمينه‌هاى گوناگون فرهنگ ايرانى است كه مانند آنها را جز در متن‌هايى از نوع جاماسپ‌نامه ، يادگار جاماسپى و زراتشت‌نامه - كه هرچند پاره‌اى از آنها از سنتى كهن مايه مىگيرند ، اما دست‌نخورده باقى نمانده‌اند 12 نمىتوان ديد . ويدن گرن متن بهمن يشت را در سه فصل آورده است ، اما اين كتاب بنابر متن ويراستهء انكلساريا 13 از نه فصل تشكيل شده است ؛ و ما هردو متن را تماما ذكر كرده‌ايم . در فصل نخست ، زرتشت از اورمزد بىمرگى مىخواهد ، اورمزد خرد همه‌دان خود را به شكل آب بر دست او مىنهد و او را از آن مىنوشاند ، زرتشت به‌حال جذبه فرومىرود و پس از هفت شبانه‌روز ، آن‌چه بر وى گذشته بر اورمزد آشكار مىسازد ، و اورمزد رمزوراز ديده‌هاى زرتشت را مىگشايد و آن را تفسير مىكند . بنابر آن‌چه در اين فصل آمده ، زرتشت در حال بيهوشى درختى را با چهار شاخهء زرين ، سيمين ، پولادين و آهن گميخته مىبيند . اورمزد اين چهار فلز را تمثيلى براى چهار دورهء تاريخى مىداند كه عبارتند از : شاخهء زرين پادشاهى گشتاسپ ، سيمين پادشاهى اردشير ، پولادين پادشاهى خسرو انوشيروان و شاخهء آهن گميخته اشاره‌اى به فرمانروايى ديوان خشم تخمه است . مطالب ديگر فصل‌هاى كتاب در واقع همگى بيان ويژگىهاى همين دوره است . فصل دوم ارتباطى با فصل‌هاى ديگر كتاب ندارد و در آن از چند موبد نام برده شده كه انوشيروان آنان را مأمور صيانت اوستا كرد تا دشمنى پيروان مزدك بدان آسيبى نرساند . فصل سوم تكرار نوشته‌هاى فصل نخست است و افزوده‌اى است پسين ، زيرا در آن به‌جاى چهار دوره ، كه پيشينه‌اى كهن دارد و نوشتهء دين‌كرد نيز آن را تأييد مىكند ، از درختى با هفت شاخه و تقسيم جهان به هفت دورهء تاريخى سخن رفته است . فصل چهارم به بيان ويژگىهاى هزارهء زرتشت و دورهء چهارم يعنى آهن گميخت اختصاص دارد . در اين بخش اورمزد تاخت‌وتاز بيگانگان را به ايران و آثار و پيامدهاى مخرب و ناخوشايند آن را پيشگويى مىكند .