2 . قسم دوّم از اين سه قسم را در اصطلاح « اخذ ما بالعرض مكان ما بالذات » گويند . يعنى خلل در يكى از دو جزء قضيه واقع شود آن هم به اين شكل كه آن جزء حذف شده و بدل آن قائم‌مقام او شود . آن بدل يا عارض موضوع است مثل متعجّب نسبت به انسان و يا معروض موضوع است انسان نسبت به متعجب و يا از لوازم موضوع است مثل كتابت و خياطت نسبت به انسان و يا از ملزومات موضوع است مثل انسان نسبت به كتابت و . . . 3 . قسم سوم از اقسام ثلاثه امر اوّل را در اصطلاح « سوء حمل » گويند و آن عبارتست از اين‌كه خلل در جزء واحد از اجزاء قضيه واقع شود به اين‌كه يك جزء قضيه ذكر شده ، ولى بر آن وجهى كه بايد و شايد ، واقع نشده و سوءاعتبار حمل يا به اينست كه اجنبى ضميمه اين جزء شده و يا آن‌چه از قيود اين جزء نيست از قيود قرار داده شده و در قضيه ، موضوع يا محمول ، مقدم يا تالى قرار گرفته است . يا به اين است كه از يك جزء ، چيزى كه جزءجزء بوده يا از قيود و شرائط جزء قضيه بوده حذف شده و سبب مغالطه در معناى كلام و قضيه گرديده است . امّا بيان اجمالى اقسام قسم دوّم : قسم دوّم آن‌كه مغالطه ، در تأليف ميان قضايا و در تشكيل قياس شود ، كه در يك تقسيم اصلى به دو قسم مىشود : 1 . يا اينست كه تأليف اين قضايا يك تأليف قياسى نيست يعنى از اين‌گونه قضايا يك قياس و استدلال قياسى درست نمىشود . 2 . يا اين تأليف يك تأليف قياسى است . قسم دوّم به نوبهء خود دو قسم مىشود : 1 . يا خلل در نفس تأليف و تركيب مقدّمات يعنى صغرى و كبرى است به اين‌كه اين مقدّمات از اصول و قواعد مقرّر در باب قياس ( از حيث هيئت ) و برهان و جدل ( از لحاظ مادّه ) خارج باشند ، لذا منتج نيستند . 2 . يا خلل با ملاحظهء مقدمات نسبت به نتيجه ، واقع مىشود . خود اين قسم دوّم دو قسم مىشود : الف . يا اينست كه نتيجه عين يكى از مقدّمات بوده و اين امر منشأ مغالطه است . ب . اين نتيجه با اين مقدّمات مطلوب نيست . چون دليل اخصّ يا اعم از مدعا است يا بين آن دو عموم من وجه است و . . . اين شد چهار قسم و بيان تفصيلى اين چهار قسم عبارتست از :