5 . مواضع اولى و آثر 6 . مواضع اثبات و ابطال 7 . مواضع هوهو ، البتّه در جوهر النضيد هشت موضع آورده كه يكى هم مواضع فصل است ولى مرحوم مظفر آن را در جنس داخل كردند به بيانى كه گذشت . در خاتمه : تفصيل اين مواضع و بيان شقوق ، اقسام ، قواعد ، ضوابط و امثله هر كدام اوّلا ، محتاج به يك فنّ مستقلّى است و از عهدهء اين كتاب كه بنابر اختصار دارد خارج است و ثانيا معمولا بيان اين امور وظيفهء منطقى نيست تا ما وقت خود را در آن امور مصروف داريم زيرا كه هر فنّى براى خود مشهوراتى دارد كه بايد شخص مجادل در همان فنّ به دنبال آن مشهورات و مواضع باشد مثلا فقيه در علم فقه ، متكلّم در علم كلام ، وكيل دادگسترى در كتب مربوطه ، سياسى در فنّ خود كه با زحمت و تمرين و ممارست ، بايد به مواضع فنّ خود دسترسى پيدا كنند و از اين طريق بتوانند مشهورات بسيارى را استخراج نموده و در مقام بحث مقاومت كنند و كار منطقى نيست كه بيان بكند كه در فلان فنّ ( مثلا علم كلام ) مواضع و مشهورات كدام است و . . . لذا از طرح تفصيلى اين مباحث صرف‌نظر مىكنيم . با اين حال براى اين‌كه جويندگان را به كلّى از طرح اين مواضع سبعه محروم نكرده باشيم به دو نمونه از آن‌ها كه از ديدگاه جدلى بسيار مهمّ است اشاراتى كرده و مثال‌هايى براى آن‌ها مىآوريم و شقوق مطلب را بيان مىكنيم . طالبين شرح و بسط اين مطلب را به كتب شفاء ابن سينا ، اساس الاقتباس خواجهء طوسى ، جوهر النضيد علّامه و . . . ارجاع مىدهيم . 4 . مواضع اثبات و ابطال مطلب چهارم از مطالب مبحث دوم يعنى باب مواضع پيرامون يكى از مواضع سبعه است و آن عبارت است از موضع اثبات و ابطال كه بسيار مهمّ و ارزشمند و عامّ المنفعة مىباشد و اصولا همان‌طورى كه قبلا بدان اشارت رفت هدف اصلى انسان مجادل همين اثبات يا ابطال است ، امّا اين‌كه فلان محمول ، ذاتى فلان موضوع هم هست يا از عوارض خاصّه يا عامّه او است اين‌ها چندان مهمّ نيست در نتيجه موضع حدّ يا جنس مخصوص محمولات ذاتيه بود و موضع خاصّ و عرض مخصوص محمولات عرضى بود ولى مواضع اثبات و ابطال تعميم داشته و هردو يا هرچهار دسته از محمولات را