عبادت و بندگى خدا و آيات صوم و صلوة معتقد نبودند و قرآن از زبان آن‌ها حكايت مىكند : « نؤمن ببعض و نكفر ببعض » و سپس مىفرمايد : أُولئِكَ هُمُ الْكافِرُونَ حَقًّا « 1 » اسلام هم‌دين مبارزه با طاغوت ، شرك ، كفر ، بت‌پرستى و ظلم است و هم‌دين عبادت و بندگى و پرهيز از همهء محرّمات و انجام همهء واجبات است دين يك بعدى نيست ، بلكه جامع و همه‌سونگر است و مسلمان بايد به تمام آن‌ها معتقد و عامل باشد . 4 . تعريف جدل مطلب چهارم از مطالب يازده‌گانهء باب اوّل جدل ، پيرامون تعريف جدل است . در مطلب اوّل اصطلاح جدل را معنا و به‌طور اجمال به تعريف آن اشاره كرديم . در اين‌جا تفصيلا تعريف جدل را مىآوريم . جدل در اصطلاح منطق عبارت است از : يك نوع صناعت و فنّ علمى كه با دارا بودن اين صناعت ، شخص قادر مىشود « برحسب امكان » از مقدّمات مسلّمه و مشهوره بر هر مطلوبى كه بخواهد و بر محافظت هر وضعى كه پيش آيد آن هم بر وجهى كه هيچ تناقضى متوجّهء او نشود ، اقامه حجّت و دليل كند . توضيح اين تعريف : كلمهء صناعت به معناى فن و ملكه است يعنى در اثر ممارست و مداومت داراى اين صنعت و ملكه شده و به قول علامه رحمهم اللّه : « و الصناعة ملكة نفسانية يقتدر بها على استعمال موضوعات نحو غرض مّا صادرا عن بصيرة بحسب الامكان فيها » « 2 » پس تا شخص از روى بصيرت كامل از اين صناعت استفاده نكند او را جدلى نگويند و كلمهء علميّه اشاره دارد به اين‌كه صناعت دو شعبه دارد : 1 . علمى مثل صنعت برهان و مغالطه و . . . 2 . عملى مثل صنعت خياطت ، طبابت ، مكانيكى و . . . و صنعت جدل از نوع صناعات علميّه است نه عمليّه . و كلمهء « يقتدر على اقامة الحجة من المسلّمات » خارج مىسازد ساير صناعات خمس را كه از مقدّمات مسلّمه و مشهوره تشكيل نشده بلكه از غير آن‌ها متشكّل است

--> ( 1 ) . جوهر النضيد ، ص 232 . ( 2 ) . جوهر النضيد ، ص 232 .