على محمدى خراسانى
233
شرح منطق مظفر (فارسى)
تمرينات : در خاتمهء بديهيات ششگانه شش تمرين مطرح مىكنند : تمرين 1 . از بديهيات ششگانهء مذكور ، كدامها مورد اشتراك همگان است و همهء انسانها در تصديق به آنها مساوى هستند ؟ و در كدا مورد اختلاف است و بعضى از انسانها بدانها تصديق مىكنند ولى بعضى نه ؟ حل تمرين : اوليّات ، مشاهدات و فطريات مورد اشتراك است ولى حدسيات ، متواترات و تجربيات مورد اختلاف است . تمرين 2 . آيا جهالت بعضى از مردم به برخى بديهيات ، لطمهاى را متوجّه بداهت آن بديهى مىسازد . به عبارت ديگر بايد بديهى چيزى باشد كه همگان بدان عالم باشند ، يا خير ؟ چرا ؟ حل تمرين : خير در بديهيات هم اسباب توجّه نفس لازم است كه اگر حاصل نشود علم به هيچ امر بديهى پيدا نمىشود . آن اسباب در اوائل جلد اوّل اين شرح بيان شد . ) تمرين 3 . با توجّه و دقّت در مطالبى كه در جزء اوّل ، تحت عنوان : « اسباب توجّه نفس براى شناخت بديهيات » آورديم ، بيان كنيد كه : هر قسم بديهيات سّت به كدام سبب از اسباب توجّه نفس نيازمندند سپس آن را در جدولى قرار دهيد . تمرين 4 . با دقّت در مثالهاى زير نوع بديهيات منطقى را مشخص نمائيد . الف ؛ هر معلولى داراى علّت است . « اوليات » . ب ؛ تخلّف معلول از علت تامّه محال است . « اوليات » .