وقتى همين امور را تصور كنيم تبديل به علم حصولى شده و از تصديقات بديهى مىگردند . ج : تجربيات قسم سوم از اقسام ششگانهء يقينيات بديهيه تجربيات يا مجربّات است . مجربات قضايايى هستند كه عقل انسان بدانها حكم مىكند و تصديق جزمى پيدا مىكند ، البته علاوه بر آن چه در اوليات ( تصورات ثلاثه ) و در مشاهدات معتبر بود ( استفاده از يكى از حواس خمسه ) دو عامل ديگر هم در تجربيات معتبرند : عامل اوّل تكرّر مشاهده : گاهى انسان صحنه يا اثرى را يك بار احساس مىكند نه بيشتر ولى گاهى بارها و بارها آن را مشاهده مىكند و توسط يكى از حواس آن را حسّ مىكند و در سايهء همين تكرر مشاهدات ، نفس آدمى به آن مطمئن شده و حكم جزمى پيدا مىكند و گرنه با يك بار و دوبار نمىتوان به امرى مطمئن شد . مثلا با اطمينان مىگوئيم : الف . سقمونيا مسهل صفراء است در اثر اينكه بارها و بارها اين دارو را آزموده‌ايم . ب . با چوب زدن دردآور است در اثر اينكه كرارا اين اثر را مشاهده كرده‌ايم . ج . هر آتشى سوزنده است ، زيرا در مدّت عمر خويش هر آتش كه ديده‌ايم داراى حرارت و گرما و سوزندگى بوده است . د . هر جسمى هنگام بالا رفتن درجه‌ى حرارت كشيده شده و بر حجم آن افزوده مىشود و در اثر كم شدن درجه حرارت جمع شده و از حجم آن كاسته مىشود . اين تصديق جزمى را از راه آزمايش اجسام گوناگون و مشاهدهء اوضاع آنها هنگام بالا رفتن و كم شدن درجه حرارت به دست آورده‌ايم ، مثلا بارها ديده‌ايم كه آهن خاصيت مذكور را دارد ، مس را ديده‌ايم كه چنين است ، انواع سنگ‌ها را آزموده‌ايم ، موّادى از قبيل روغن بسته و آب منجمد شده را ديده‌ايم ، لذا از راه مشاهدات مكّرر به اين تصديق جزمى راه يافته‌ايم . ه . هر آبى در صد درجه حرارت به جوش آمده و تبديل به بخار مىشود . اين چند مثال از تجربيّات بود در پايان به صورت قاعده كلّى مىفرمايد : بيشتر مسائل علوم طبيعى و تجربى از قبيل فيزيك ، شيمى و اكثر مسائل علم طب