بگيرند ، لذا دچار اين زحمات شده‌اند و سابقا در اوائل تمهيد ملاحظه كرديد كه قياس از دو منفصله مستقيما منتج نيست . امّا اگر پذيرفتيد و منفصلتين را به دو متصلهء مناسب متحول ساختيد خواهيد ديد كه از دو متصله نتيجهء مطلوب حاصل مىشود ، بدون اين‌كه آن شرايط مراعات شود يعنى بدون رعايت ايجاب دو مقدمه ، از يك سالبه و يك موجبه هم تشكيل مىشود ( البته ، از دو سالبه منتج نيست چنان‌كه در قواعد عامّه گفتيم ) و نيز بدون رعايت شروط بعدى هم منتج است يعنى از دو منفصلهء مانعة الجمع ، و از دو منفصلهء حقيقيه نيز منتج است البته مشروط بر اين‌كه دو متصله‌اى كه به دست مىآيند واجد شروط يكى از اشكال اربعه باشند تا از آن شكل ، نتيجهء مطلوب به دست آيد و گرنه منتج نخواهد بود امّا علاوه بر اين ، شرط ديگرى مطرح نيست . مثال : اگر دو مقدمهء قياس مؤلف از دو منفصله ، هردو مانعة الجمع باشند حتما بايد آن دو را به دو متصله‌اى تحويل ببريم كه آن دو متصله تشكيل‌دهندهء يك قياس شرطى اتصالى شكل سوم باشند كه تنها در اين فرض منتج هستند و در غير اين صورت از ساير اشكال ، جامع شرايط نبوده و منتج نيستند ( مثالش را خواهيم آورد ) . همچنين اگر مقدمتين ، منفصلتين مانعة الخلّو باشند حتما بايد متحول به دو متصله‌اى شوند كه باز هم تشكيل‌دهندهء شكل سوم باشند . . . ( مثال آن را بيان خواهيم كرد ) . خلاصه اين‌كه ، در باب قياس مؤلف از منفصلتين هيچ شرط خاصى مطرح نيست ، مگر يك شرط عمومى كه عبارت است از اين‌كه بتوانيم منفصلتين را به دو متصله متحول سازيم آن هم دو متصله‌اى كه تشكيل‌دهندهء شكلى از اشكال اربعه بوده و حاوى شروط آن شكل باشند تا به نتيجهء مطلوب برسيم . نكته : اگر مىخواهيد نتيجه صحيح را به دست آوريد بايد تمام متصله‌هايى را كه لازمهء صغرى و كبراى منفصله هستند استخراج كنيد سپس آن‌ها را با يكديگر مقايسه كرده و باهم تأليف كنيد تا در اين ميان به شكل مطلوب و قياس دلخواه دست يافته و از آن به نتيجهء دلخواه خويش برسيد . طريقهء نتيجه‌گيرى : طريقهء اخذ نتيجه در باب قياس فراهم آمده از دو منفصله : نخست بحث ما در خصوص قياسى است كه مقدمتين آن در جزء تام مشترك باشند و اوسط ، در هردو جزء تام باشد و دو قسم ديگر مطرح نيست ؛ و بعد در همين قسم