على محمدى خراسانى
8
خارج اصول (فارسى)
مباحث وضع درباره وضع مباحثى مطرح است : 1 - رابطه الفاظ با معانى : از واضحات است كه ميان الفاظ و واژگان با معانى و مفاهيم آنها يك رابطه و پيوند مستحكمى وجود دارد بهگونهاى كه از شنيدن هرلفظى به معناى خاص آن منتقل مىشويم و هرواژهاى بر معناى ويژه خود دلالت مىكند ( مثلا از استماع لفظ آب به آن جسم سيّال بىرنگ خارجى منتقل مىشويم ) ولى سخن در اين است كه يا اين رابطه و دلالت و كشف يك امر صددرصد ذاتى و طبيعى و مقتضاى ذات الفاظ است ؟ ( آنگونه كه از مشاهدهء دود به وجوب آتش منتقل مىشويم ، از مشاهده روشنايى به وجود روز و طلوع خورشيد منتقل مىشويم و . . . ) يا صددرصد جعلى و اعتبارى و تابع وضع واضع است و بدون قرارداد قبلى از سوى فرد يا گروهى هيچ رابطهاى ميان فلان لفظ با فلان معنى وجود ندارد ؟ و يا نه صددرصد ذاتى و نه صددرصد قراردادى و اعتبارى بلكه برزخ فىمابين آن دو است يعنى دلالت الفاظ بر معانى جعلى است و واضعى دارد ولى چنين نيست كه بىجهت و بدون هيچ مناسبتى هرلفظى را براى هرمعنايى كه دلخواه او است قرار دهد بلكه حتما جهت يا جهات خاصى را لحاظ مىكند و به مناسبت ، لفظ را براى آن قرار مىدهد ؟ ( مثلا ويژگى انس و الفت را در انسانها مشاهده مىكند و به اين مناسبت نام انسان را براى آنها انتخاب مىكند يا ويژگى حيات و حركت و احساس را در حيوانات مشاهده مىكند و كلمه حيوان را براى آنها قرار مىدهد و . . . ) در اين رابطه سه احتمال بلكه سه وجه و بلكه سه نظريّه وجود دارد كه هركدام قائلى دارد .