خواهد بود و دليلى نداشت تا از ميان همهء امور معتبره در مأمور به ، تنها قصد وجه را بياوريم و در عنوان بحث جاى دهيم . نتيجه : چاره‌اى نداريم كه از كلمهء « على وجهه » همان معناى اوّل را اراده كنيم كه جامع تمام خصوصيّات بوده و اعّم از تمام معانى قبلى است و قصد وجه و هر آنچه كه معتبر باشد همگى در آن معناى عام ، مندرج‌اند . ثانيها : [ المراد من « الاقتضاء » ] الظاهر أن المراد من الاقتضاء هاهنا الاقتضاء بنحو العلية و التأثير لا بنحو الكشف و الدلالة و لذا نسب إلى الإتيان لا إلى الصيغة . امر دوم : معناى اقتضاء : امر دوّم از امور مقدّمى دربارهء كلمهء اقتضاء است . اين واژه در دو مقام كاربرد دارد : 1 . اقتضاء به معناى « دلالت و كشف » كه مربوط به مقام علم و اثبات است ؛ مثل اين‌كه بگوييم صيغهء افعل آيا مقتضى فور است يا تراخى ؟ اقتضاى مرّه دارد يا تكرار ؟ و . . . و منظور اين باشد كه ، فعل امر بر كدام‌يك دلالت دارد ؟ مخاطب و عرف عام از آن چه معنايى را مىفهمد ؟ ظهور در كدام‌يك دارد ؟ كه اينها يك مباحث لُغوى و مربوط به وضع و استعمال و ظهور و دلالت لفظى است . 2 . اقتضاء به معناى « عليّت و تأثير » كه مربوط به مقام ثبوت و واقع است ؛ يعنى واقعاً و حقيقتاً چيزى علّت چيز ديگر و مؤثر در آن باشد . چه ما بدانيم ، چه ندانيم ؛ ربطى به مقام علم و احراز ما ندارد . مثل اين‌كه بگوييم : نار مقتضىِ حرارت است ؛ يعنى علّت آن است و در آن تأثير مىگذارد ، نه اين‌كه كاشف از آن باشد ( قبل از نار كه در واقع حرارتى نبود تا اين كاشف از آن باشد ) و اقتضاء به اين معنا ربطى به عالم الفاظ و اوضاع لغوى ندارد ، بلكه امر صددرصد عقلى است . حال مراد از اقتضاء در عنوان مسألهء فور و تراخى ، مرّه و تكرار و . . . - كه قبلًا ذكر شد - به معناى دلالت و كشف بود ، پيشتر گفتيم آيا صيغهء افعل ظهور در فور دارد يا تراخى ؟ آيا دالّ بر مرّه است يا تكرار ؟ و . . . ؛ امّا منظور از اقتضاء در عنوان مسألهء اجزاء چيست ؟ آيا به معناى كشف و دلالت است يا عليّت و تأثير ؟ مسألهء اجزاء در كلمات قوم دو نوع عنوان شده است كه هركدام با معنايى تناسب دارد : 1 . تا زمان شيخ اعظم اين‌گونه عنوان مىشد كه صيغهء افعل آيا اقتضاى اجزاء دارد يا نه ؟ متناسب با اين عنوان ، اين است كه اقتضاء به معناى كشف و دلالت باشد ، يعنى آيا فعل امر چنين دلالتى دارد يا نه ؟ 2 . از زمان شيخ اعظم إلى يومنا هذا اين گونه عنوان مىشود كه اتيان به مأمور به ، على وجهه آيا