جواب : قطعاً صادق است . زيرا زيد با آن صفت ، قطعاً ضارب نيست ؛ و گرنه عنوان « زيد المنقضى عنه الضرب » پيدا نمىكرد . زيدِ الآن كه ضارب نيست ، زيدِ ديروز ضارب است . سؤال ديگر : آيا صحت سلب مذكور ، علامت مجازيّت است يا خير ؟ جواب : آرى ، حتماً علامت مجاز است ؛ يعنى علامت اين است كه اگر هم مشتق ( ضارب ) بر اين ذات ( زيد كذائى ) اطلاق مىشود ، يك اطلاق مجازى است ؛ زيرا اگر مشتق ، حقيقت در اعم باشد قانون اين است كه : هر عام و مطلق و كلّىاى بر همهء افراد خود صادق است . پس مشتق هم ، بايد بر اين فرد ( زيد كذائى ) صادق باشد ؛ در حالى كه صدق نكرد . پس معلوم مىشود زيد كذائى فردى از افراد مشتق نيست و مشتق ، حقيقت در او نيست ، پس مشتق ، حقيقت در اعم نيست ؛ بنابراين ، وضع براى اخص ثابت مىشود ؛ و هو المطلوب . پس اين قسم از صحّت سلب مقيّد ، علامت مجازيّت است ؛ مضافاً به اين‌كه اصلًا در اين فرض ، سلب مقيّد نيست . زيرا قيد به موضوع ، ارجاع شد و حرف سلب و خود مسلوب يا محمول ، مطلق هستند . در نتيجه به لحاظ حال انقضاء يا حال حاضر ، صحّت سلب مطلق دارند « 1 » و زيد با آن صفت ، هيچ‌گاه متصف به ضرب نبوده است . خود مستشكل هم قبول دارد كه صحت سلب مطلق ، علامت مجازيّت است . 3 . سالبهء مقيّده‌اى كه قيد به حرف سلب ارجاع شود ؛ براى مثال ، در « زيد ليس بضاربٍ الآن » ، قيد « الآن » به حرف سلب ؛ يعنى به كلمهء ليس برگردد و معنا چنين باشد : زيد ليس الآن ، يا فى حال الانقضاء بضاربٍ . سؤال : آيا چنين سالبه‌اى صدق است يا كذب ؟ جواب : قطعاً صدق است ؛ زيرا زيد در حال انقضاء يا الآن ضارب نيست . سؤال : آيا اين صحّت سلب ، علاميّت دارد ؟ جواب : آرى علامت مجازيّت است ، زيرا اگر مشتقّ در اعم از ما تلبّس و ما انقضى حقيقت بود ، فرد مذكور هم فردى از افراد ضارب بود . قاعده هم اين است كه مطلق و كلّى بر همهء افرادش به‌طور يكسان صادق است ، و نبايد ضارب از اين فرد ، سلب مىشد ؛ در حالى كه وجداناً قابل سلب است ، پس فردى از افراد كلّى نيست و مشتقّ براى كلّى و اعم ، وضع نشده است ، در نتيجه براى خصوص فرد تلبّسى است . اين قسم از صحّت سلب مقيّد هم ، علامت مجازيّت است . 4 . سالبهء مقيّده‌اى كه قيد آن به خود محمول يا مسلوب برگردد ؛ براى مثال ، وقتى مىگوييم :

--> ( 1 ) . چنان كه به لحاظ حال تلبّس ، صحت حمل مطلق دارند و سلب ، صحيح نيست .