و صدق دانسته‌اند و فرموده‌اند كه ما به مرجحات منصوصه بسنده نمىكنيم و آنچه در نصوص آمده از باب مثال است و هر امتيازى كه براى ما ظن نوعى و شأنى به صدق و صدور بياورد و يك حديث را قوىتر و نزديكتر به حق بكند ما بوسيلهء آن مزيت حديث را ترجيح مىدهيم و لو آن مزيت در نصوص نيامده باشد . « 1 » 3 - بعضىها هم مناط را ظن شخص و فعلى گرفته‌اند و هر مزيتى را كه بالفعل براى مجتهد ظن به صدق و صدور يك حديث بياورد ، ملاك رجحان دانسته‌اند و به ظن شأنى و نوعى بسنده نكرده‌اند و در واقع راه وسطى را اختيار كرده‌اند . « 2 » قوله : فالتحقيق : تا به حال از باب مقدمه اخبار علاجيه را چند طايفه كردند و عمدهء آنها دستهء اول و چهارم بود و به عقيدهء مشهور اخبار ترجيح مقدم است و تا زمانى كه يكى از متعارضان داراى رجحان و مزيتى باشد ، بايد همان را مورد عمل و فتوا قرار دهيم و وقتى كه از جميع جهات برابر بودند ، نوبت به تخيير مىرسد . ولى مرام آخوند ( ره ) اين است كه اخبار تخيير مقدم است و در متعارضان نبايد مسئله مرجحات را لحاظ كنيم ، بلكه چه برابر باشند و چه يكى راجح و ديگرى مرجوح باشد ، در هر حال جاى تخيير است . و فعلا تحقيقى را آغاز كرده‌اند كه در آن تقديم اخبار ترجيح را ابطال مىكنند و تقديم اخبار تخيير را نتيجه مىگيرند . اخبار ترجيح دو دسته است : 1 - رواياتى كه جامع‌ترين است و همه يا اكثر مرجحات را بيان كرده . 2 - رواياتى كه تنها يك يا دو مرجح از مرجحات را ذكر كرده و بعد به سراغ تخيير رفته است . اما دستهء اول : جامع‌ترين خبر در اين باب دو خبر است كه يكى مقبولهء عمر بن حنظله « 3 » و ديگرى مرفوعه زراره بن اعين است « 4 » و مرحوم آخوند در مجموع پنج اشكال به اين دو خبر دارند .

--> ( 1 ) - فرائد الاصول ، ص 450 و 451 . ( 2 ) - مفاتيح الاصول ، ص 688 ، تنبيه دوم . ( 3 ) - اصول كافى ، ج 1 ، ص 67 ، حديث 10 ؛ من لا يحضره الفقيه ، ج 4 ، ص 5 و 6 ؛ تهذيب ، ج 6 ، ص 301 ، حديث 52 . ( 4 ) - غوالى اللئالى ، ج 4 ، ص 133 ، حديث 229 .