امارات ظنيه قوله : فيقع الكلام : هدف اصلى مقصد ششم ، بحث امارات ظنيه است كه در تقسيم كلى سه دسته مىشوند : 1 - اماراتى كه قطعا حجت نيستند مثل قياس . 2 - اماراتى كه حتما حجّت هستند ، مثل خبر ثقه و ظواهر . 3 - اماراتى كه مشكوك الاعتبار هستند ، مثل شهرت فتوايى ، اجماع منقول و . . . هدف بيان اين مطلب است كه كداميك از اين امارات حجّت و كدامها حجّت نيستند ؟ قوله : و قبل الخوض : پيش از ورود در بحث اصلى و بيان يك‌يك امارات ، سزاوار است كه سه امر را از باب مقدمه بيان كنيم : مقدمهء اول : تفاوت اساسى قطع و اماره ظنيه : در باب قطع اين نكته به وضوح بيان شد كه حجيّت ذاتى قطع است ( ذاتى باب برهان ) يعنى از لوازم لا ينفك قطع است و حصول قطع همان و تحقق حجيّت همان ، و قطع ، نظر به ذات و طبيعتش مقتضى حجيّت بود و نيازى به جعل جاعل نداشت ؛ و بلكه امكان جعل و اعتبار وجود نداشت ، نه اثباتا و نه نفيا . البته علم تفصيلى علت تامه حجيّت بود و علم اجمالى مقتضى حجيّت بود و لو لا المانع تأثير مىگذاشت ؛ ولى به‌هرحال هر دو حجّت و واجب الاتباع بودند و عقل مستقل به حجيّت بود ، آن هم به محض حصول قطع ، حكم به حجيّت مىكرد و حالت منتظره نداشت ؛ ولى امارات ظنيه اين‌گونه نيستند و حجيّت ذاتى و لازمه ذات و ماهيت آنها نيست كه به محض حصول ظنى ، عقل مستقل به حجيّت آن باشد ، بلكه اگر ما باشيم و عقل ، بخصوص در فرض انفتاح باب علم و تمكن از