انّه يجب فعله او تركه او لا يجب مع حصولهما من اىّ طريق كان « 1 » پس پاسخ اوّل مرحوم آخوند ناتمام است كه كلام سيد صدر را از ما نحن فيه اجنبى دانست . ) 2 - و يا كلام اخبارىها مربوط به اين مطلب است كه در رسيدن به احكام شرع ، به مقدّمات عقلى ( صغرى و كبرى درست كردن و حدس و استنباط و اجتهاد و قياس كردن و به حكمى رسيدن ) اعتماد نكنيد . آنها قابل اعتماد نيستند ؛ زيرا اين مقدّمات حد اكثر مفيد ظنّ است و ارزشى ندارد . اين مطلب به وضوح از سخنان ملا محمد امين استرابادى در كتاب فوائدالمدنيه‌اش استفاده مىشود كه مرحوم آخوند كلماتى از ايشان را نقل مىكند و در مجموع سه قسمت كلام امين استرابادى شاهد بر ادعاى مزبور است . وى در كتاب فوائدش « 2 » مدعى شده كه در ضروريات دين كه بحثى نيست و نيازى به مراجعه و استدلال ندارد و فوق اين مطالب است ؛ امّا از ضروريات كه بگذريم در ساير احكام شرعيّه تنها راه قابل اعتماد ، شنيدن حكم از معصومين عليهم السّلام است و براى اين مدّعا به وجوهى استناد كرده كه وجه چهارم ايشان اين است : هر راه و روشى غير از راه و روش مراجعه به معصومين و تمسّك به كلام آنها ، مفيد ظنّ به ثبوت يا نفى حكم شرعى است و در جاى خود به اثبات رسيده كه مظنّه حجّت نيست و براى رسيدن به احكام شرعيه نمىتوان از راهها و مسلكهاى ظنّى و گمان‌آور طىّ طريق كرد . ( اولين موردى كه شاهد ماست . ) سپس استرابادى مقدّمه‌اى دقيق و شريف ( به اصطلاح خودش ) را آماده كرده كه شيخ اعظم در رسائل آورده « 3 » سپس فرموده كه اگر به گفتار معصومين عليهم السّلام چنگ بزنيم ، از اشتباه مصون و بيمه هستيم ؛ و اگر از راههاى ديگر برويم ، از خطا و لغزش ايمن نيستيم ، و پرواضح است كه عصمت و پاكى از خطا امرى است كه عقلا و شرعا مطلوب و مورد ترغيب است ( و لذا در علم كلام براى عصمت پيامبر و امام عليه السّلام از همين راه استناد شده كه خداوند ما را به پيروى از آنان امر كرده و اگر آنها خطا داشته باشند ، ما را امر به افتادن در خطا نموده و چنين امرى قبيح است و از مولاى حكيم

--> ( 1 ) - فرائد الاصول ، ص 11 . ( 2 ) - الفوائد المدنيّة ، ص 131 - 128 . ( 3 ) - فرائد الاصول ، ص 9 .