ج ) برفرض امكان آيا واقع شده است يا نه ؟ در رابطه با اين دو مبحث در كتابهاى مطوّله ( معالم الاصول « 1 » قوانين « 2 » و . . . ) سخنان فراوانى مطرح شده است . مرحوم آخوند مىفرمايد : به نظر ما وقوع واجب موسّع ( در شرعيّات مثل نمازهاى يوميّه ، و در عرفيّات هم مثل اينكه مولائى به عبدش مىگويد : در ظرف امروز بايد فلان كار را انجام دهى درحالىكه آن كار نيم ساعت طول مىكشد . ) هم قطعى و جاى ترديد نيست تا چه رسد به امكان آن و وقتى هر دو مسئله مقطوع است ، نوبت به طرح مطالب مطوّلات نمىرسد و ما به اين شبهات و وساوس اعتنائى نداريم .

--> ( 1 ) - معالم الاصول ، ص 75 به بعد . ( 2 ) - قوانين الاصول ، ج 1 ، ص 119 - 118 ؛ و هداية المسترشدين ، ص 257 - 256 .